donderdag 14 juli 2011

Hanzeatische voorouders in het Balticum

In de tijd van de Hanze (eerste algemene vergadering in 1356) was er veel handel tussen de Nederlanden (met name Brugge) en de havensteden in het Balticum. In Nederland golden o.a. Kampen, Zwolle, Hasselt, Groningen, Deventer, Zutphen, Tiel, Doesburg, Arnhem en Hattem als Hanze-steden.

Lijfland, eind 16e eeuw
Letland en het grootste deel van Estland werden vroeger aangeduid met de naam Lijfland of Livland.
Het oorspronkelijk zelfstandige Koerland in het zuidwesten van het huidige Letland maakte vanaf de 13e eeuw deel uit van Lijfland.  De belangrijkste steden waren Riga en Reval (het huidige Tallinn).

De Lijflandse steden waren belangrijke havensteden en er vestigden zich veel handelaren uit het gebied rond de Noordzee en de Oostzee.  Oude kronieken kunnen voor familiehistorici, die op zoek zijn naar voorvaderen of familieleden die werkzaam waren in de handel, van grote waarde zijn. Niet alleen omdat men hen kan aantreffen als handelaar. De handelaren namen er deel aan het openbare leven wisten soms zelfs door te dringen tot de gevestigde orde en bekleedden uiteindelijk functies in gilden, broederschappen en stadsbestuur. Hier vind je een overzicht van allerlei gedrukte bronnen uit de 14e-18e eeuw die bij zulk onderzoek van pas kunnen komen.

Sommige publicaties zijn transcripties in de oorspronkelijke taal, andere zijn vertaald naar het Duits. De transcripties zijn deels in het Latijn of in het Middelnederduits, de ligua franca in Hanze-steden. Het Middelnederduits is verwant aan het Middelnederlands dat in onze streken in gebruik was. Voor ons is het redelijk goed te lezen is, maar veel onderzoekers uit andere landen (Baltische Staten en Scandinavië) hebben er grote problemen mee.

Ook interessant in dit verband is de website Baltic Connections. Deze is tot stand gekomen als resultaat van een internationaal samenwerkingsproject om de relevante archieven betreffende de gemeenschappelijke geschiedenis van de landen rond de Baltische Zee in de periode 1450-1800 in kaart te brengen. Deelnemers waren de Oostzee-landen en Nederland. Op de website kan worden gezocht in een database met beschrijvingen van archiefmateriaal. Ook vind je er links naar de nationale archieven van de verschillende deelnemende landen.
(Toegevoegd n.a.v. een tip van @yhoitink)

Zie eveneens Heraldisch dossier@CBG voor het Baltisches Wappenbuch.

woensdag 13 juli 2011

Mooie gravures Molukken en Nieuw Guinea 1774-1776

Op de website Gallica van de Bibliothèque Nationale de France staan mooie illustraties van een reis naar de Molukken en Nieuw-Guinea in 1774-1776:  
Illustrations de Voyage aux Moluques et à la Nouvelle Guinée, fait sur la galère"La Tartare"en 1774, 1775 et 1776, par ordre de la Compagnie angloise, par le Capitaine Forrest.

Afgebeeld zijn o.a. landkaarten, aanzichten van eilanden en boten. Op pagina 24 vind je een schematische weergave van een genealogie van de Rois Molucques, de Molukse Koningen.



Met dank aan @NGV_Genealogie voor tip via Twitter

Manumissie van enkele negerslaven in 1660 in Nieuw Nederland

In Albany is het New Netherlands Institute gevestigd, dat zich bezig houdt met de bestudering van de de geschiedenis van de Nederlandse aanwezigheid in de Nieuw Amsterdam en het omliggende Nieuw Nederland in de 17e eeuw.

Op de website van het New Netherlands Institute worden transcripties en vertalingen van historische documenten ter beschikking gesteld.
Onder meer een interessante transcriptie van een manumissie uit 1660 van enkele negerslaven nabij de Bouwery van Peter Stuyvesant.

Zie hier voor méér bijdragen over Nieuw Amsterdam en Nieuw Nederland in Migranten dossier@CBG.

maandag 11 juli 2011

Burghers van Ceylon

Op Ceylon vind je heel wat afstammelingen van Europese kolonialen. Deze groep mensen in het huidige Sri Lanka, ten zuiden van India, noemt zichzelf Burghers. Het betreft afstammelingen in mannelijke lijn van Europese kolonisten die zich vanaf de 16e eeuw op het eiland Ceylon vestigden. Deze kolonisten waren m.n. afkomstig uit Nederland, Engeland, Portugal en Duitsland.
VOC-schepen bij Colombo (Ceylon)
De eerste Europese kolonisten die zich op Ceylon vestigden waren Portugezen (1505). In 1653 nam de VOC het bewind op Ceylon over en volgden de kolonisten uit de Republiek. Daaronder bevonden zich ook mensen van Duitse, Franse of Scandinavische afkomst, een ware afspiegeling van de opvarenden van de schepen van de VOC. In 1796 kwam Ceylon in Britse handen en begonnen Britse kolonisten zich op Ceylon te vestigen.

De voertaal van de huidige Burghers is meestal Engels. Ze zijn bijzonder trots op hun familiegeschiedenis en afkomst. Een belangrijk deel van de Burghers van Ceylon bestaat uit zogenaamde Dutch Burghers, die afstammen van Nederlandse kolonisten uit de tijd van de Republiek. In 1908 heeft een aantal mensen uit deze groep de zogenaamde Dutch Burgher Union opgericht. (Zie logo ter linkerzijde) Deze vereniging bevordert de belangstelling voor de geschiedenis en in het bijzonder de familiegeschiedenis van de Burghers van Nederlandse herkomst.
Zij dragen vaak bekende Nederlandse achternamen of verbasteringen daarvan.

Op de website van de Dutch Burgher Union kan men alle jaargangen (1908-2005 met onderbrekingen) van hun eigen tijdschrift in digitale vorm inzien. Er is ook een index op de genealogieën die in het tijdschrift voorkomen.
In het tijdschrift de Navorscher (1851-1960) zijn ook veel genealogieën van afstammelingen van kolonisten op Ceylon uit de tijd van de Republiek verschenen. Deze zijn op een speciale website verzameld en van een index voorzien.

In de Digitale Studiezaal van het CBG zijn onder de noemer Oost-Indische Bronnen o.a. de digitale afbeeldingen van het archief van de Wolvendaalkerk te Colombo op Ceylon in te zien. Dit archief is toegankelijk gemaakt op naam, plaats en beschrijving van de stukken. Zie hier voor gebruikershandleiding. Snel zoeken verloopt via de Catalogus, rechtsboven op www.cbg.nl. Relevante hits vind je dan op de pagina met zoekresultaten onder de knop Oost-Indische Bronnen.

Een hoop lezenswaardigs over de Hollandse en Portugese koloniale geschiedenis op Ceylon is te vinden op de website Colonial Voyage. Zie ook de website VOC Kenniscentrum.

Nagekomen tip van @EricHennekam: website van Nationaal Archief van Sri Lanka. Soms is dan hulp van Google Translate wel handig.

dinsdag 5 juli 2011

Website 'Javanen van Suriname'

Naar aanleiding van een twitter-gesprek met @EricHennekam en een tip van @NGV_Genealogie signaleren we hier de website Javas: Javanen van Suriname. Niet nieuw, maar zeker de moeite waard.
Op deze website is zoveel mogelijk informatie bijeen gebracht ten behoeve van mensen die de geschiedenis en de cultuur van de Javanen in Suriname willen bestuderen.
De geschiedenis van de Javanen in Suriname gaat terug tot 1890. De website verwijst naar databases van archiefinstellingen, lijsten met boten die de contractarbeiders naar Suriname brachten, fotomateriaal,  informatieve teksten etc.

Zie ook eerdere bijdragen aan Migranten dossier@CBG over de Surinaamse Javanen.

vrijdag 1 juli 2011

Publicaties i.v.m. 100 jaar Chinezen in Nederland

Honderd jaar geleden vestigden zich de eerste Chinezen in Nederland. Op dit moment wonen er ongeveer 90 duizend Chinezen in het land. Daarvan komt tweederde rechtstreeks uit China en Hongkong, ongeveer eenzesde (ca. 15.000)  kwam via Nederlands-Indië en de rest uit Suriname en diverse landen in Zuidoost-Azië.

De immigratiegeschiedenis van Chinezen naar Nederland is dus erg divers en de groep is dienovereenkomstig ook erg gevarieerd. Wie meer wil weten over de geschiedenis van Chinezen in Nederland wordt dit jaar op z'n wenken bediend. Er zijn twee boeken verschenen en er is een speciale website.



De website 100jaarchinezen.nl  is een initiatief van De Stichting 100 jaar Chinezen in Nederland. Met de website beoogt men de Chinezen die benieuwd zijn naar hun eigen verleden te informeren en de verschillende activiteiten die samenhangen met het jubileum onder de aandacht te brengen. Daarnaast is het de bedoeling om de zichtbaarheid van de Chinese gemeenschap bij de rest van de bevolking te vergroten.

Bij Forum verscheen vorige week het boek Chinezen in Nederland. Lange tijd zijn Chinezen als modelminderheid gezien. De meesten wisten zichzelf goed te bedruipen, maar dat rooskleurige beeld is barstjes gaan vertonen. Er kwamen problemen als gokverslaving en sociaal isolement aan het licht. Dit deed de vraag rijzen of we wel het juiste beeld hebben van ‘onze’ Chinezen? In dit onderzoek wordt een beeld geschetst van de Chinese gemeenschap in Nederland in al zijn diversiteit. Waarom zijn ze gekomen, wat voor een werk doen ze, hoe zijn ze gehuisvest? Met dit onderzoek wil Forum meer inzicht verschaffen.
Chinezen in Nederland, Utrecht 2011, ISBN: 9789057141669, prijs € 19,95. Zie website Forum.

Bij het CBG verscheen deze maand het zevende boek in de serie Voorouders van Verre: Chinese Roots. Kees Kuiken schreef deze onderzoeksgids voor familiegeschiedenis voor alle in Nederland woonachtige mensen met Chinese voorouders. Niet alleen komen onderzoeksmethoden en verschillende archiefbronnen aan bod, het boek bevat ook een beknopte inleiding in de migratiegeschiedenis van Chinese mensen via verschillende routes naar Nederland, o.a. via Suriname en Indië. Veelvuldig haalt de auteur de onderzoekservaringen aan die hij opdeed toen hij samen met dhr. Lako Kao onderzoek deed naar diens roots.


Kees Kuiken, Chinese Roots, Voorouders van Verre deel 7, Den Haag 2011, ISBN 978-90-5802-082-6, prijs  € 19,50 (Vrienden CBG € 17,00) incl. verzendkosten. Het boek kan hier worden besteld. 

Eerder verschenen in de serie Voorouders van Verre al delen over Marokko, Turkije, de Molukken, de Antillen, Suriname en Nederlands Indië. Over deze andere uitgaven is eerder gepubliceerd in Migranten dossier@CBG. Zie onder het label Voorouders van Verre.
De serie is uitgegeven met steun van Prins Bernhard Cultuurfonds, Cultuurfonds BNG en de Mondriaan Stichting. De hele serie kan hier als set van zeven stuks worden besteld voor € 115,- (Vrienden CBG € 100,-) incl. verzendkosten. Uiteraard zijn de delen ook los verkrijgbaar.

Database Ierse emigranten uit de 19e eeuw

In de 19e eeuw vertrokken miljoenen Ieren naar de Verenigde Staten. Tegenwoordig kunnen een slordige 40 miljoen Amerikanen zich beroepen op Ierse roots. Vooral de jaren 1846-1850 zijn berucht om het grote aantal emigranten. Zij werden gedreven door armoede en honger als gevolg van het mislukken van de aardappeloogsten (the potato blight), destijds volksvoedsel nr. 1 in Ierland.



Er is nu een website beschikbaar waar men in een grote database kan zoeken naar 19e eeuwse Ierse emigranten. De database is samengesteld op basis van de originele passagierslijsten van de schepen die de emigranten over de Atlantische Oceaan brachten. Om een indruk te geven van de omvang van de migratie en de database: een korte steekproef op mannelijke Kennedy's tot 21 jaar leverde 1700 hits!