dinsdag 20 december 2011

Geschiedenis van de Dutch Burghers van Ceylon digitaal

Onlangs kwam op internet een interessant boek over de geschiedenis van de Dutch Burghers van Sri Lanka digitaal beschikbaar. De Dutch Burghers van Sri Lanka zijn afstammelingen van met name Nederlandse, Engelse en Portugese kolonisten van het voormalige Ceylon. Hun voorvaderen vestigden zich in de loop van de 16e - 19e eeuw op het eiland.

Het nu door auteur Rodney Ferdinands digitaal beschikbaar gestelde boek is oorspronkelijk uitgegeven in 1995 en getiteld Proud & Prejudiced. The story of the Burghers of Sri Lanka (Melbourne 1995, 322 pag.'s, ISBN 0 646 25592 4). Het is deels geschreven vanuit Australisch perspectief, omdat zich na de Tweede Wereldoorlog meer dan 10.000 Dutch Burghers in Australië vestigden. De auteur is zelf een Dutch Burgher. Hij is in 1925 op Ceylon geboren en emigreerde in 1962 naar Australië. De eerste helft van het boek behandelt de geschiedenis van de Dutch Burghers in Ceylon en de tweede helft verhaalt van de "exodus" en integratie in Australië.

Over de Dutch Burghers publiceerden we al eerder op Migranten dossier@CBG.

vrijdag 16 december 2011

Herkomst van mijnwerkers in Nederlands Limburg.

Op 15 december promoveerde Serge Langeweg in Maastricht bij Prof. Ad. Knotter op het proefschrift getiteld Mijnbouw en arbeidsmarkt in Nederlands-Limburg. Herkomst, werving, mobiliteit en binding van mijnwerkers tussen 1900 en 1965.

Mijnwerkerszonen uit de eigen streek, overige Limburgers, overige Nederlanders en buitenlanders - dat was in het algemeen de volgorde die bij het aantrekken van personeel in acht werd genomen. Bij gedwongen ontslagen was de volgorde precies omgekeerd. Terwijl in onze buurlanden de kolenindustrie afhankelijk was van de massale inzet van Oost- en Zuid-Europese gastarbeiders, slaagden de Limburgse mijndirecties uiteindelijk in hun opzet om de personeelsbezetting op te bouwen uit hoofdzakelijk 'eigen volk'. Kwam dat door de uitgekiende strategieën van de mijndirecties of doordat de omstandigheden meezaten?

Het blijkt dat in de crisisjaren en de oorlog (ca. 1930-1944) de mijndirecties in een ruime arbeidsmarkt konden kiezen uit een overvloedig aanbod. 80% van de aangetrokken nieuwe werknemers was in die periode Limburgs. Dat was in de jaren daarvoor nog niet eens  25%. Het van crisiswege riante aanbod werd nog versterkt door de typisch Limburgse grote gezinnen.

In de jaren vóór 1930 werden relatief grote groepen van m.n. Duitse, Belgische, Oostenrijkse, Poolse en Joegoslavische mijnwerkers aangesteld die vaak ervaring hadden in Duitse en Belgische mijnen. Het aantal buitenlandse mijnwerkers in Limburg bedroeg in de jaren tot 1930 vaak tussen de 20% en 30%, en daalde in de loop van de crisisjaren tot gemiddeld ca. 10% om pas in de loop van de jaren 50 weer te groeien tot zo'n 15%. De nieuwe gastarbeiders kwamen in golven: Italianen (1948-1951), Oostenrijkers en Italianen (1955-1957) en  Italianen, Spanjaarden, Joegoslaven en Marokkanen (1961-1965). In de jaren 50 werd ook geprobeerd om Nederlanders over te halen om te "emigreren in eigen land".  (Zie afbeelding wervingsaffiche.)

Serge Langeweg (1958) studeerde sociale en economische geschiedenis in Utrecht en is als wetenschappelijk medewerker verbonden aan het Continium Discovery Center te Kerkrade.

Het proefschrift is uitgegeven als nr. 75 in de serie Maaslandse Monografieën van de gelijknamige stichting. Stichting Maaslandse Monografieën is een gezamenlijk initiatief van het Limburgs Geschiedkundig en Oudheidkundig Genootschap (LGOG) en het Sociaal Historisch Centrum Limburg (SHCL).

Serge Langeweg, Mijnbouw en arbeidsmarkt in Nederlands-Limburg. Herkomst, werving, mobiliteit en binding van mijnwerkers tussen 1900 en 1965, Maaslandse Monografieën deel 75 (Maastricht 2011), ca. 360 pag., geïllustreerd (deels in kleur), ISBN 978 90 8704 254 7. Donateurs van het SHCL en overige abonnees op de reeks Maaslandse Monografieën krijgen het boek gratis thuisgestuurd. Losse delen zijn te bestellen via de betere boekhandel of via de webwinkel van het SHCL.

Zie ook eerdere bijdrage over Limburgse migratiegeschiedenis en mijnbouw in Migranten dossier@CBG.

vrijdag 9 december 2011

14 december: Lezing over KIT als kennisbron voor Molukse gemeenschap

Op woensdag 14 december geeft Wim Manahutu, oud-directeur van het Museum Maluku in Utrecht, een lezing over het KIT als bron van kennis voor de Molukse gemeenschap in Nederland.

De Molukse gemeenschap in Nederland behoort sinds 1951 tot de vroegste golf van naoorlogse postkoloniale migranten. In de jaren zeventig kwam de tweede generatie Molukkers voor informatie over hun geschiedenis en cultuur vaak bij het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) terecht. Nu ligt door de technologie en de sociale media de hele wereld binnen het bereik van een virtuele Molukse kampong, waarin oude verbanden een nieuwe grensoverschrijdende vorm krijgen die generaties met elkaar verbindt.

De lezing gaat over veranderingen in de wijze waarop Molukkers in Nederland zichzelf zien en hoe zij door hun omgeving zijn gezien. Wat vertelt ons dat over ons gezamenlijke verleden en hoe Molukkers en Nederlanders daarmee omgaan? En welke rol spelen instellingen als het KIT, het Tropenmuseum maar ook het Museum Maluku daarbij?

Drs Wim Manuhutu is historicus, tentoonstellingsmaker en erfgoedspecialist. Manuhutu publiceert in diverse media over Molukse geschiedenis en cultuur. In 2011 schreef hij samen met Victor Joseph Molukkers in beeld: Geschiedenis en portretten van Molukkers in Nederland.

Programma
  • 16.30 uur: Inloop met gratis koffie & thee
  • 17.00 uur: Lezing met beeld(en) door Wim Manuhutu
  • 18.00 uur: Einde
Datum: Woensdag 14 december 2011, aanvang lezing 17.00 uur
Locatie: Leeszaal KIT Bibliotheek, Mauritskade 63, Amsterdam
Toegang: € 7,50 / studenten en KIT-leden € 5,00
Reserveren noodzakelijk: Telefoon (020) 568 8462 of email library@kit.nl

vrijdag 2 december 2011

Brieven van een non uit China 1922-1952

Leentje Borghans uit het Limburgse dorpje Rimburg vertrok in 1922 met vijf andere missiezusters naar China, ter ondersteuning van de Nederlandse Franciscanen die sinds 1890 in het zuidwesten van de provincie Shansi zaten. De Franciscanen bekommerden zich daar om het Chinese maatschappelijke uitschot: geestelijk en lichamelijk gehandicapten en overbodige meisjesbabies. Uitzending gold in principe voor het hele leven, maar in 1952 werd de missie door het communistisch regime gedwongen te vertrekken.

Leentje stuurde maandelijks lange brieven naar huis, waarin ze het leven en haar belevenissen in China zeer beeldend en vaardig beschreef. Driehonderd van deze brieven werden door een neef teruggevonden in de nalatenschap van haar zus. Deze neef, Albert J. Verreck, besloot de brieven (in twee delen) te publiceren in het Jaarboek van het Oudheidkundig en Cultuurhistorisch Genootschap Landgraaf. Ze geven een uniek inkijkje in het China van die tijd, gezien door westerse, meedogende, maar ook zeer katholieke ogen.

Het Jaarboek Heemkunde Landgraaf 2011 kan worden besteld per email. Het jaarboek kost € 17,50 (leden € 12,50), ex. verzendkosten. Zie ook website van Heemkundevereniging Landgraaf voor meer informatie over de inhoud van Jaarboek 2011.

Indië: website IWI met beedmateriaal en levensbeschrijvingen

Het Indisch Wetenschappelijk Instituut (IWI) is een stichting die de bestudering van de geschiedenis van de Indische bevolkingsgroep wil stimuleren. Dit krijgt o.a. vorm door collectievorming en lezingen. De stichting heeft een collectie foto's, documenten, tijdschriften en boeken. De collectie is inmiddels voor een groot deel gedigitaliseerd en bestaat o.a. uit 52.199 foto’s uit de 563 fotoalbums, 9.658 losse foto’s, 6.185 prentbriefkaarten en 444 geografische kaarten en stadsplattegronden. De digitale collectie kan worden doorzocht op de website van IWI: iwicollectie.nl
Op die website wordt onder de noemer Aangespoeld ook een groeiend aantal levensbeschrijvingen van Indische migranten gepubliceerd. Bezoekers kunnen zelf zulke levensbeschrijvingen van Aangespoelden met bijbehorende afbeeldingen aanbieden aan de redactie. Dat gaat volgens een strak format: één A4 tekst en zeven afbeeldingen. Een website om in de gaten te houden.

donderdag 1 december 2011

Landverhuizers naar de VS.

De column Digitaal van Yvette Hoitink in het CBG-kwartaalblad Genealogie, december 2011,  gaat over landverhuizers naar de VS. In Methodiek dossier@CBG is de column ook online te lezen, met de bijbehorende hyperlinks.

maandag 28 november 2011

Friedrich Wilhelm I richtte in 1731 eerste Duitse moskee op

Die langen Kerls
De eerste Turkse gastarbeiders in Brandenburg (Dld) werden in 1731 gehaald op last van Koning Friedrich Wilhelm I van Pruisen (1688-1740), aldus de Duitse onderzoekster Sylvia Powels-Niami.

Friedrich Wilhelm I was een absoluut heerser. Hij was spaarzaam in alles, alleen in zijn leger investeerde hij enorme vermogens. De Soldatenkönig spaarde kosten noch moeite om zijn persoonlijke lijfwacht en eliteregiment (opgericht 1707) te laten schitteren. Het Garderegiment uit Potsdam bestond uit méér dan tweeduizend man, die stuk voor stuk ten minste negen voet (1.90 m.) lang moesten zijn, om een zo imponerend mogelijk geheel te vormen. Het regiment werd daarom in de volksmond "Die langen Kerls" en "Potsdamer Riesengarde" genoemd. De lange mannen werden gerekruteerd in alle uithoeken van de wereld, een waar vreemdelingenlegioen. In 1731 werden 21 lange Turken ingelijfd, en daaronder waren natuurlijk moslims. Speciaal voor hen liet Friedrich Wilhelm I in Potsdam dat jaar ook de eerste moskee op Duitse bodem inrichten.

Zie artikel in Märkische Allgemeine.

maandag 14 november 2011

Boek: Apartheid in migrantenfamilie in Zuid-Afrika

In 1947 emigreerden Jan en Iet Alkema uit Harlingen naar Zuid-Afrika en stichtten in Kaapstad een gezin met vier kinderen. Zo’n zestig jaar later ging psycholoog Carien Karsten als familielid naar hen op zoek en nam poolshoogte van de omstandigheden van de inmiddels uitgegroeide familie. Het bleek dat met name de oudere generatie vóór de apartheid was en op de blanke Nationale Partij stemde. In hun gesprekken en ontmoetingen kwamen de tegenstellingen naar voren, ondanks het feit dat Karsten haar Zuid-Afrikaanse familie aardig vindt. Behalve met drie generaties binnen haar familie spreekt ze met de schrijfster/cineaste Rayda Jacobs en de zwarte vrijheidsstrijdster Oshadi Mangena. Op vlotte en betrokken wijze vertelt ze over haar belevenissen met haar Zuid-Afrikaanse familie en anderen. Een stamboom voorin en zwartwitfoto’s tussen de teksten geven een nader beeld van de familie Alkema, terwijl het boek wordt afgesloten met een beknopt overzicht van de geschiedenis van Zuid-Afrika en een bibliografie.  
Carien Karsten en Gerard Smit, Smeulende relaties. Apartheid in de familie, Uitgeverij Elmar (Delft 2011), 168 pag's, € 17,95, ISBN 9789038921198.

woensdag 2 november 2011

Boek: "Nederlands-Brazilië in kaart" bevat uniek kaartmateriaal

Rietsuiker wordt ook wel beschouwd als het witte goud van de zeventiende eeuw. De Portugese kolonie Brazilië was destijds ’s werelds belangrijkste producent van suikerriet, waarvan ter plaatse ruwe suiker voor de Europese markt werd gemaakt. Voor zo’n product waren honderden plantages, duizenden werkkrachten, veel schepen en natuurlijk Europese afnemers nodig. Zo waren Europa als consument, West-Afrika als slavenleverancier en Brazilië als suikerproducent nauw met elkaar verbonden.

De winstgevende suikerproductie had de begeerte van de West-Indische Compagnie (WIC) opgewekt. In 1630 veroverde de WIC de stad Recife, vanwaar zij haar macht over een groot deel van Noordoost-Brazilië wist uit te breiden. Maar voor een lucratieve suikerproductie, een effectieve defensie, een doeltreffende administratie en goede scheepvaartverbindingen tussen de kustplaatsen van de kolonie en Europa was kennis van land en bevolking onontbeerlijk. Zo ontstonden diverse handgeschreven Braziliaanse leeskaarten of routeboeken van de hoofdkaartenmaker Hessel Gerritsz en compagniedirecteur Johannes de Laet.

Een belangrijke manuscriptatlas die zich in het Nationaal Archief in Den Haag bevindt, is echter lange tijd aan de aandacht van historici ontsnapt. Deze atlas bevat een aantal gedetailleerde hydrografische kaarten, aanzichten en beschrijvingen van de Braziliaanse kust. In Nederlands-Brazilië in kaart wordt deze unieke manuscriptatlas voor het eerst gepubliceerd. Daarnaast wordt uitvoerig ingegaan op de Nederlandse aanwezigheid in Brazilië en de schat aan kennis die dat heeft opgeleverd. Het boek wordt 3 november, heel toepasselijk, gepresenteerd in het West-Indisch Huis.

Henk den Heijer en Ben Teensma, Nederlands-Brazilië in Kaart. Nederlanders in het Atlantisch gebied, 1600-1650, Walburg Pers 2011, 192 pag.'s, prijs € 29,95, ISBN 978 90 5730 774 4

Henk den Heijer (1950) is hoogleraar Maritieme Geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Zijn specialisatie is Atlantische geschiedenis. Ben Teensma (1932) is lusitanist: kenner van de Portugese taal, letteren en cultuurgeschiedenis. Hij geldt als deskundige op het gebied van Nederlands Brazilië.

woensdag 26 oktober 2011

Vrijstaat van gevluchte slaven in 18e eeuws Suriname

Vanaf het begin van de introductie van zwarte slaven in Suriname zijn er slaven gevlucht, op zoek naar vrijheid. Deze zogenaamde Marrons vestigden zich in de wildernis en vochten verbeten voor hun vrijheid. Over één van de groepen gevluchte slaven, de Okanisi, schreven H.U.E. Thoden van Velsen en Wim Hoogbergen het boek Een zwarte vrijstaat in Suriname. De Okaanse samenleving in de achttiende eeuw. De geschiedenis van de Okanisi is geschreven op basis van uniek materiaal. Dat materiaal bestaat uit verslagen van de koloniale oorlog tegen de Marrons en uit mondelinge overleveringen van de Okanisi.

Een zwarte vrijstaat in Suriname vertelt de geschiedenis van de Okanisi in de achttiende eeuw. Na jaren van strijd kwam de koloniale overheid tot de conclusie dat zij de Marrons niet onderwerpen kon en bood hun in 1760 een vrede aan die door de Okanisi werd geaccepteerd. Het sluiten van de vrede tussen overheid en Okanisi was de erkenning van de eerste ‘zwarte vrijstaat’ in Suriname.

Thoden van Velzen, H.U.E. en Wim Hoogbergen, Een zwarte vrijstaat in Suriname. De Okaanse samenleving in de achttiende eeuw (Leiden 2011) is verschenen bij KITLV Press. Het boek telt 360 pag.'s en kost € 24,90. ISBN: 978 90 67 1837 34. Zie website KITLV.

Zie ook website marwina.nl over de Okanisi.

dinsdag 25 oktober 2011

Suriname: OSO, jaargang 30, nr. 2

Oso, Tijdschrift voor Surinamistiek en het Caraïbisch gebied verschijnt twee keer en is een publicatie van de Stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek (IBS), die sinds 2006 wordt verzorgd door KITLV-Press. Door de onzekere financiële toekomst van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) kan KITLV Press haar medewerking niet langer garanderen. De uitgeverij van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) heeft toegezegd met ingang van 2012 de rol van KITLV Press over te nemen.

Oso is een tijdschrift dat voor familiehistorici met belangstelling voor Suriname vaak interessante artikelen bevat. In dit oktobernummer van 2011 zijn in dit verband met name de volgende artikelen van belang:
  • Zeeuws Suriname, 1667-1783, van Tom Weterings
  • De onbekende vader in Suriname in de periode 1838-1873, van Huub Everaert
  • Paramaribo en het achterland in de achttiende eeuw, van Karwan Fatah-Black
  • Georgina and the others; Postcoloniality and Afro-Surinamese care workers in the Netherlands, van Sabrina Marchetti
Op de website van IBS staat een overzicht van alle artikelen die de laatste jaren in Oso zijn gepubliceerd en informatie voor belangstellenden. De abonnementsprijs voor mensen in Nederland bedraagt € 24,- per jaar, losse nummers kosten € 16,50.

woensdag 5 oktober 2011

Interactieve migratiekaart bij het CBS

Geïnteresseerden in bevolkingsontwikkeling en -geschiedenis kunnen niet om het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) heen. Op regelmatige basis bericht het CBS over ontwikkelingen op dat gebied. Via de website van het CBS kan deze stroom nieuwsberichten worden bijgehouden. Wat verder weggestopt op de website van het CBS zijn ook allerlei aardige overzichten te vinden. Zoals deze interactieve migratiekaart, die een overzicht toont van emigratie en immigratie in de periode 1995-2009.


De landen van herkomst of bestemming worden op de kaart groter naar mate het aantal betrokken migranten stijgt. De kaart toont o.a. aan dat de Duitsland, België en Polen op dit moment voor Nederland de belangrijkste migratielanden zijn.

dinsdag 4 oktober 2011

Reizende interactieve tentoonstelling over migratie in Limburg

Limburg heeft vanwege haar ligging en politieke positie al eeuwenlang te maken met de komst van mensen van elders. Vooral migranten uit buurlanden Duitsland en België komen en gaan in een continue stroom. Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw komen ook veel migranten uit Midden-, Oost- en Zuid-Europa en Noord-Afrika naar Limburg, deels samenhangend met de grote vrag naar arbeidskrachten in de voormalige steenkoolmijnen. Migratie is daarmee onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van Limburg.

 Met het project Kleur bekennen besteedt het Limburgs Museum aandacht aan deze bijzondere geschiedenissen. De reizende tentoonstelling ‘Een karavaan van komen en gaan’ gaat over de dromen en verwachtingen, over de reis naar Limburg en over het werkelijke leven van migranten en hun kinderen in onze provincie. Migranten vertellen in intieme portretten hun persoonlijke verhalen. Via verschillende spellen nodigen we bezoekers uit ook zelf na te denken over keuzes: wat zou je doen als je als nieuwkomer in Limburg aan zou komen, welke keuzes zou je maken?
Tijdens de Maand van de Geschiedenis (oktober 2011) is de tentoonstelling te bezoeken in de Bibliotheek Kerkrade-Centrum, Einderstraat 21 6461 EM Kerkrade.

Op de website van Kleur Bekennen van het Limburgs Museum staat informatie hoe deze reizende tentoonstelling naar een nieuwe locatie te halen.

donderdag 29 september 2011

10 okt.: Lezing over Limburgse landverhuizers naar Amerika

Irma Lommen-Salden geeft maandag 10 oktober 's avonds in Sittard een lezing met de titel Limburgse landverhuizers naar Noord-Amerika in de 19e eeuw.

Met name in de jaren 60 van de 19e eeuw zochten veel Nederlanders en ook veel Limburgers een beter leven aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. Amerika had een magische klank. Vooral de bekende Home-Stead Act van 20 mei 1862 maakte veel enthousiasme los bij potentiële migranten. In deze wet werd emigranten ouder dan 21 jaar of gezinshoofden een flink stuk gratis land (max. 65 hectare) beloofd op voorwaarde dat ze het vijf jaar aan een stuk bewerkten en Amerikaans staatsburger werden. Ze konden na het verstrijken van de vijf jaar het land op hun naam laten schrijven tegen betaling van 10 dollar. (Dit gegeven speelt ook een belangrijke rol in de beroemde Kleine Huis verhalen van Laura Ingalls, die in de VS vast deel uitmaken van het historisch en cultureel erfgoed.)

In haar lezing schetst Irma Lommen-Salden de context van de Limburgse landverhuizing naar de VS en geeft ze voorbeelden van lotgevallen van concrete Limburgse families.

Irma Lommen-Salden houdt zich al lange tijd bezig met de geschiedenis van Limburgse emigranten naar Noord-Amerika. Ze beheert een website die aan dit onderwerp is gewijd en ontving begin 2011 de Limburgse Genealogische Prijs voor haar boek Landverhuizers uit de Westelijke Mijnstreek 1850-1900.

De lezing wordt georganiseerd door LGOG sectie genealogie en NGV afdeling Zuid-Limburg.
Start lezing op 10 oktober om 19.30 uur.
Locatie: Oranje Hotel, Rijksweg Zuid 23 te Sittard.

donderdag 15 september 2011

Verslag 63e Deutscher Genealogentag 2011

Op zijn blog Genealogisch Gezien doet Rob van Drie verslag van de 63e Deutscher Genealogentag, die van  9 t/m 11 september plaats vond in Erlangen. De genealogische driedaagse rondom het thema migratie werd georganiseerd door de Genealogischer Kreis Siemens.

In 2012 vindt de 64e Deutscher Genealogentag van 31 augustus tot 3 september plaats in Augsburg.

maandag 12 september 2011

De Chinese Gemeenschap van Batavia, 1843-1865

In 1991 werd in een oud pakhuis in Jakarta het verloren gewaande archief van de Chinese Raad van Batavia teruggevonden. Het Kong Koan Archief betreft een historische vondst van grote betekenis omdat dit instituut met dit unieke archief de enig overgebleven schriftelijke nalatenschap van de eeuwenoude overzeese Chinese gemeenschap in bezit had.  Het is de basis voor een onderzoek van Chen Menghong naar de Chinese gemeenschap van Batavia in de jaren tussen 1843 en 1865.

De Chinezen waren een belangrijke bevolkingsgroep in Nederlands Indië en vervulden vaak intermediaire diensten, o.a. als belastingpachter. Hierdoor werden ze relatief welvarend en dit wekte jaloezie op bij de inheemse bevolking. Deze studie bespreekt het reilen en zeilen van de Chinese Raad tijdens het bewind van majoor Tan Eng Goan (1837-1865). Daarin besteedt zij aandacht aan het officierenkorps, de belastingpachters, het Chinese zakenleven en tenslotte het familieleven van huwelijk, gezin en familierecht. Belangrijke families waren onder meer Tan, Oeij en Ko en verder onder andere Gouw, Lie en Liem. De bijlagen bevattten interessante naamlijsten van Chinese persoons- en familienamen, Chinese officieren en belastingpachters evenals een aantal rechtszaken betreffende economische en familiegeschillen. Het boek bevat een Chinese woordenlijst, grafieken, tabellen en zwartwitfoto’s en sluit af met noten, literatuur en een index.

Chen Menghong, De Chinese Gemeenschap van Batavia, 1843-1865. Een onderzoek naar het Kong Koan-archief. Amsterdam University Press 2011, 256 pagina's, ISBN 978-908-72-8133-5. Het boek is als paperback en als eBook verkrijgbaar.  

De originele dissertatie uit 2009 waarop het boek is gebaseerd kan echter ook als PDF op internet worden geraadpleegd bij de Leiden University Repository.

Chen Menghong is voorzitter van de Stichting Vrienden van het Kong Koan Archief. Zie voor meer informatie over het Kong Koan Archief dit artikel. Zie verder een eerdere bijdrage aan Migranten dossier@CBG.

donderdag 8 september 2011

Zuid-Afrika. Dopen en huwelijken 1660-1970

Op de website van FamilySearch zijn de afbeeldingen en de index van dopen en huwelijken van de Dutch Reformed Church in Zuid-Afrika van 1660 tot 1970 beschikbaar gekomen. Het betreft doop- en trouwboeken uit Transvaal, Kaap de Goede Hoop en Namibië.

De oudere boeken zijn meestal in het Nederlands. Later betreft het soms boeken in het Afrikaans of Engels. Er kan worden gezocht op naam, plaats en datum. De Dutch Reformed Church in Zuid-Afrika bestaat uit de Nederduits Gereformeerde Kerk, de Nederduits Hervormde Kerk (voornamelijk in Transvaal) en de Gereformeerde Kerk.

Met dank aan @EricHennekam via Twitter.

Zie ook The First Fifty Years Project waar we in Migranten Dossier@CBG al eerder aandacht aan hebben besteed en waarin zoveel mogelijk Zuid-Afrikaanse genealogische bronnen betreffende de periode van ca. 1652-1700 bijeen worden gebracht.

dinsdag 6 september 2011

Congres over migratie in Noordwest-Duitsland en aangrenzend Nederland

Op 14 en 15 oktober 2011 vindt in het Duitse Emden een tweedaags congres plaats dat als titel heeft Migration in Nordwestdeutschland und den benachbarten Niederlanden.

Het congres wordt georganiseerd door Upstalsboom (Gesellschaft für historische Personenforschung und Bevölkerungsgeschichte in Ostfriesland), NGV afdeling Groningen en de Oldenburgische Gesellschaft für Familienkunde.  

Op het congres wordt een groot aantal lezingen verzorgd over o.a. de banden tussen Noord-Nederlandse en Oostfriese adel, Hugenoten  in Noord Duitsland, migratie van Duitsland naar Nederland, emigratie naar Noord-Amerika etc. Zie de flyer voor meer informatie over het programma en de wijze van inschrijving.

vrijdag 26 augustus 2011

TV-serie 'De Slavernij' vanaf 18 sept. bij de NTR

Slavernij en slavenhandel ging gepaard met veel gedwongen migratie. Veel mensen van Surinaamse of Antilliaanse afkomst zullen slaven onder hun voorouders vinden en soms ook (net als sommige Nederlanders) slavenhandelaren of slavenhouders in hun familie.

De Slavernij is de nieuwe televisieserie die de NTR vanaf het najaar 2011 gaat uitzenden. Na de succesvolle geschiedenisreeks De Oorlog nu een nieuwe serie. De serie besteedt aandacht aan een van de meest verzwegen onderdelen van de vaderlandse geschiedenis. Een serie over het Nederlandse aandeel in De Slavernij.

De serie telt vijf afleveringen en start op zondag 18 september. De uitzendingen zullen elkaar dan wekelijks opvolgen, aanvang 20.15 uur, Nederland 2. De Slavernij wordt gepresenteerd door Daphne Bunskoek en Roué Verveer.

Zie de speciale website voor een voorproefje en méér informatie. Ook op de website Geschiedenis 24 wordt aandacht besteed aan de serie, o.a. met een uitgebreid artikel over de beginperiode van de Nederlandse slavenhandel in de eerste helft van de 17e eeuw, vanuit Elmina aan de Goudkust (Ghana) naar Nieuw Holland in Brazilië. Zie hier voor een overzicht van de inhoud van de verschillende afleveringen. In aflevering één wordt o.a. stil gestaan bij verschillende vormen van slavernij door de eeuwen heen. Bij Geschiedenis 24 kunnen vanaf 18 september ook steeds de afleveringen terug worden gekeken: zie terugkijken.

Op de speciale website van de NTR over De Slavernij staat ook een handleiding hoe in negen stappen te zoeken naar je roots. Dat gebeurt met de zoektocht van Roué Verveer als voorbeeld. Stap 1 is bij het schrijven van deze bijdrage al online. De overige acht stappen zullen in de loop van het programma verder worden uitgewerkt.

Zie ook de eerdere bijdragen aan Migranten dossier@CBG over slavenhandel en slavernij.

woensdag 24 augustus 2011

Deutscher Genealogentag over grensoverschreidende migratie

Van 9 t/m 11 september vindt de 63e Deutscher Genealogentag plaats. Dit jaar wordt de genealogische driedaagse georganiseerd door de Genealogischer Kreis Siemens uit Erlangen, even ten noorden van Nurnberg.

Het thema van het congres is dit jaar "Genealogie und Migration in wechselnder Heimat". Zie voor verdere informatie de speciale website. De speciale flyer met programmagegevens kan hier worden gedownload. 

Twee jaar geleden bezocht Rob van Drie de 61e Deutscher Genealogentag in Bielefeld. Het verslag daarvan kun je hier lezen. Waarschijnlijk zal Rob van het evenement van dit jaar in Erlangen ook weer een verslag maken op zijn blog Genealogisch gezien.

Het thema van de 63e Deutscher Genealogentag loopt dus vast vooruit op het 30e Internationale Congres voor Genealogische en Heraldische Wetenschappen, dat van 24 - 28 september 2012 in Maastricht wordt georganiseerd door het CBG en de NGV: Grenzen in genealogie en heraldiek .

Nederland emigratieland 1845-1960

Met het compacte boekje 'Nederland emigratieland 1845-1960. Landverhuizing, gastarbeid in Duitsland, inburgering in Amerika', dat de neerslag vormt van eigen onderzoek en de reflectie op migratieonderzoek van anderen, keert de historicus Pieter Stokvis terug naar het onderwerp waarop hij in 1977 promoveerde. 

Nu is Nederland, evenals in de Gouden Eeuw, een immigratieland, maar tussen 1845 en 1960 was het vooral een emigratieland. Dit tweeluik over landverhuizing en inburgering biedt een thematisch toegespitst overzicht van de grensoverschrijdende migratie van Nederlanders in de negentiende en twintigste eeuw. Een onderbelicht thema dat aandacht krijgt, is dat Duitsland rond 1900 Amerika overtroefde als bestemming. Tussen 1914 en 1918 droegen zelfs meer dan 100.000 Nederlandse gastarbeiders bij aan de Duitse oorlogsinspanning! 

Bij de beschrijving van het integratieproces ligt het accent op Amerika als land van aankomst. Opeenvolgende generaties Nederlandse immigranten zijn er ‘ingeburgerd’, de ‘gereformeerden’ onder hen met behoud van godsdienstige identiteit tot in de vierde en vijfde generatie. Hoe dat in zijn werk is gegaan, laat de auteur zien door de strategieën en lotgevallen van gereformeerde Nederlandse immigranten te bespreken aan de hand van analyses van de Amerikaanse immigratiegeschiedenis. Uit hun snelle culturele en trage sociale inburgering kan men lessen trekken, die relevant zijn voor de inburgerings-problematiek in Nederland.

Pieter Stokvis (1947) was tot 2010 hoofddocent cultuurgeschiedenis aan de Open Universiteit. In 1977 promoveerde hij op De Nederlandse trek naar Amerika 1846-1847. Hij deed onderzoek naar De wording van modern Den Haag. Verder publiceerde hij boeken over Huiselijk leven in de 20e eeuw en Het intieme burgerleven in de 19e eeuw, over de Geschiedenis van het privéleven in het algemeen en samen met Cornelie van Uuden over de levensverhalen van De gezusters Van Vloten en Bloemen Mozes.

Pieter Stokvis, Nederland emigratieland 1845-1960. Landverhuizing, gastarbeid in Duitsland ,inburgering in Amerika, 84 pag.'s, ISBN 978-90-71633-13-3, prijs  € 13,50. Verkrijgbaar bij de betere boekhandel of bij Uitgeverij Tilia Levis.

dinsdag 23 augustus 2011

Toevoeging akten Nederlandse Antillen in Genlias

Met ingang van 23 augustus zijn een kleine 40.000 akten van overlijden van de Nederlandse Antillen toegevoegd aan Genlias.

De verdeling van de nieuwe akten is als volgt:
  • Bonaire         1951-1959    663 stuks
  • Curaçao         1920-1959  38028 stuks
  • Saba            1951-1959    177 stuks
  • Sint Eustatius  1951-1959    151 stuks
  • Sint Maarten    1951-1951    377 stuks

Zie hier voor een actueel overzicht van alle akten van de Antillen in Genlias.

Nog één blokje geboorten van Curaçao en één blokje overlijdensakten van Aruba en de Antillen zijn compleet, aldus Rob Huijbrecht, Projectleider Genlias Zuid-Holland en Nederland Overzee. Hij hoopt dat vóór het eind van het jaar gered te hebben.

maandag 22 augustus 2011

Notulen Kerkbestuur Protestantse Kerk in Indië in WO-II

Op de website SGPI zijn de Notulen van het Kerkbestuur van de Protestantse Kerk in Indië uit de oorlogsjaren als PDF digitaal te raadplegen
De transcripties zijn gemaakt door Hendrik Niemeijer.

In 2010 verscheen een boek van de hand van Hendrik Niemeijer over dik vier eeuwen Protestantse Kerk in Indië, de oudste kerk in Azië.  In het boek een compacte geschiedenis van de Protestantse Kerk vanaf de VOC-tijd tot 1950. Het boek is echter in eerste instantie een inventaris: Archief van het Bestuur over de Protestantse Kerk in Nederlands-Indië (PKNI) 1844 - ± 1950. (ISBN 978-979-3914-69-5) Het archief berust bij het Arsip Nasional Republik Indonesia (ANRI) in Jakarta. Het boek is tweetalig uitgegeven.

Veel aandacht is er in het boek voor het wedervaren van de Protestantse Kerk tijdens de oorlog. In het boek is een lijst van 252 documenten opgenomen betreffende de tijd van de Japanse bezetting (1942-1945). Deze documenten zijn in te zien op de bijgeleverde DVD. Een overzicht van die documenten is ook te zien op website SGPI, gewijd aan de geschiedenis van de Protestantse Kerk in Indië.

donderdag 14 juli 2011

Hanzeatische voorouders in het Balticum

In de tijd van de Hanze (eerste algemene vergadering in 1356) was er veel handel tussen de Nederlanden (met name Brugge) en de havensteden in het Balticum. In Nederland golden o.a. Kampen, Zwolle, Hasselt, Groningen, Deventer, Zutphen, Tiel, Doesburg, Arnhem en Hattem als Hanze-steden.

Lijfland, eind 16e eeuw
Letland en het grootste deel van Estland werden vroeger aangeduid met de naam Lijfland of Livland.
Het oorspronkelijk zelfstandige Koerland in het zuidwesten van het huidige Letland maakte vanaf de 13e eeuw deel uit van Lijfland.  De belangrijkste steden waren Riga en Reval (het huidige Tallinn).

De Lijflandse steden waren belangrijke havensteden en er vestigden zich veel handelaren uit het gebied rond de Noordzee en de Oostzee.  Oude kronieken kunnen voor familiehistorici, die op zoek zijn naar voorvaderen of familieleden die werkzaam waren in de handel, van grote waarde zijn. Niet alleen omdat men hen kan aantreffen als handelaar. De handelaren namen er deel aan het openbare leven wisten soms zelfs door te dringen tot de gevestigde orde en bekleedden uiteindelijk functies in gilden, broederschappen en stadsbestuur. Hier vind je een overzicht van allerlei gedrukte bronnen uit de 14e-18e eeuw die bij zulk onderzoek van pas kunnen komen.

Sommige publicaties zijn transcripties in de oorspronkelijke taal, andere zijn vertaald naar het Duits. De transcripties zijn deels in het Latijn of in het Middelnederduits, de ligua franca in Hanze-steden. Het Middelnederduits is verwant aan het Middelnederlands dat in onze streken in gebruik was. Voor ons is het redelijk goed te lezen is, maar veel onderzoekers uit andere landen (Baltische Staten en Scandinavië) hebben er grote problemen mee.

Ook interessant in dit verband is de website Baltic Connections. Deze is tot stand gekomen als resultaat van een internationaal samenwerkingsproject om de relevante archieven betreffende de gemeenschappelijke geschiedenis van de landen rond de Baltische Zee in de periode 1450-1800 in kaart te brengen. Deelnemers waren de Oostzee-landen en Nederland. Op de website kan worden gezocht in een database met beschrijvingen van archiefmateriaal. Ook vind je er links naar de nationale archieven van de verschillende deelnemende landen.
(Toegevoegd n.a.v. een tip van @yhoitink)

Zie eveneens Heraldisch dossier@CBG voor het Baltisches Wappenbuch.

woensdag 13 juli 2011

Mooie gravures Molukken en Nieuw Guinea 1774-1776

Op de website Gallica van de Bibliothèque Nationale de France staan mooie illustraties van een reis naar de Molukken en Nieuw-Guinea in 1774-1776:  
Illustrations de Voyage aux Moluques et à la Nouvelle Guinée, fait sur la galère"La Tartare"en 1774, 1775 et 1776, par ordre de la Compagnie angloise, par le Capitaine Forrest.

Afgebeeld zijn o.a. landkaarten, aanzichten van eilanden en boten. Op pagina 24 vind je een schematische weergave van een genealogie van de Rois Molucques, de Molukse Koningen.



Met dank aan @NGV_Genealogie voor tip via Twitter

Manumissie van enkele negerslaven in 1660 in Nieuw Nederland

In Albany is het New Netherlands Institute gevestigd, dat zich bezig houdt met de bestudering van de de geschiedenis van de Nederlandse aanwezigheid in de Nieuw Amsterdam en het omliggende Nieuw Nederland in de 17e eeuw.

Op de website van het New Netherlands Institute worden transcripties en vertalingen van historische documenten ter beschikking gesteld.
Onder meer een interessante transcriptie van een manumissie uit 1660 van enkele negerslaven nabij de Bouwery van Peter Stuyvesant.

Zie hier voor méér bijdragen over Nieuw Amsterdam en Nieuw Nederland in Migranten dossier@CBG.

maandag 11 juli 2011

Burghers van Ceylon

Op Ceylon vind je heel wat afstammelingen van Europese kolonialen. Deze groep mensen in het huidige Sri Lanka, ten zuiden van India, noemt zichzelf Burghers. Het betreft afstammelingen in mannelijke lijn van Europese kolonisten die zich vanaf de 16e eeuw op het eiland Ceylon vestigden. Deze kolonisten waren m.n. afkomstig uit Nederland, Engeland, Portugal en Duitsland.
VOC-schepen bij Colombo (Ceylon)
De eerste Europese kolonisten die zich op Ceylon vestigden waren Portugezen (1505). In 1653 nam de VOC het bewind op Ceylon over en volgden de kolonisten uit de Republiek. Daaronder bevonden zich ook mensen van Duitse, Franse of Scandinavische afkomst, een ware afspiegeling van de opvarenden van de schepen van de VOC. In 1796 kwam Ceylon in Britse handen en begonnen Britse kolonisten zich op Ceylon te vestigen.

De voertaal van de huidige Burghers is meestal Engels. Ze zijn bijzonder trots op hun familiegeschiedenis en afkomst. Een belangrijk deel van de Burghers van Ceylon bestaat uit zogenaamde Dutch Burghers, die afstammen van Nederlandse kolonisten uit de tijd van de Republiek. In 1908 heeft een aantal mensen uit deze groep de zogenaamde Dutch Burgher Union opgericht. (Zie logo ter linkerzijde) Deze vereniging bevordert de belangstelling voor de geschiedenis en in het bijzonder de familiegeschiedenis van de Burghers van Nederlandse herkomst.
Zij dragen vaak bekende Nederlandse achternamen of verbasteringen daarvan.

Op de website van de Dutch Burgher Union kan men alle jaargangen (1908-2005 met onderbrekingen) van hun eigen tijdschrift in digitale vorm inzien. Er is ook een index op de genealogieën die in het tijdschrift voorkomen.
In het tijdschrift de Navorscher (1851-1960) zijn ook veel genealogieën van afstammelingen van kolonisten op Ceylon uit de tijd van de Republiek verschenen. Deze zijn op een speciale website verzameld en van een index voorzien.

In de Digitale Studiezaal van het CBG zijn onder de noemer Oost-Indische Bronnen o.a. de digitale afbeeldingen van het archief van de Wolvendaalkerk te Colombo op Ceylon in te zien. Dit archief is toegankelijk gemaakt op naam, plaats en beschrijving van de stukken. Zie hier voor gebruikershandleiding. Snel zoeken verloopt via de Catalogus, rechtsboven op www.cbg.nl. Relevante hits vind je dan op de pagina met zoekresultaten onder de knop Oost-Indische Bronnen.

Een hoop lezenswaardigs over de Hollandse en Portugese koloniale geschiedenis op Ceylon is te vinden op de website Colonial Voyage. Zie ook de website VOC Kenniscentrum.

Nagekomen tip van @EricHennekam: website van Nationaal Archief van Sri Lanka. Soms is dan hulp van Google Translate wel handig.

dinsdag 5 juli 2011

Website 'Javanen van Suriname'

Naar aanleiding van een twitter-gesprek met @EricHennekam en een tip van @NGV_Genealogie signaleren we hier de website Javas: Javanen van Suriname. Niet nieuw, maar zeker de moeite waard.
Op deze website is zoveel mogelijk informatie bijeen gebracht ten behoeve van mensen die de geschiedenis en de cultuur van de Javanen in Suriname willen bestuderen.
De geschiedenis van de Javanen in Suriname gaat terug tot 1890. De website verwijst naar databases van archiefinstellingen, lijsten met boten die de contractarbeiders naar Suriname brachten, fotomateriaal,  informatieve teksten etc.

Zie ook eerdere bijdragen aan Migranten dossier@CBG over de Surinaamse Javanen.

vrijdag 1 juli 2011

Publicaties i.v.m. 100 jaar Chinezen in Nederland

Honderd jaar geleden vestigden zich de eerste Chinezen in Nederland. Op dit moment wonen er ongeveer 90 duizend Chinezen in het land. Daarvan komt tweederde rechtstreeks uit China en Hongkong, ongeveer eenzesde (ca. 15.000)  kwam via Nederlands-Indië en de rest uit Suriname en diverse landen in Zuidoost-Azië.

De immigratiegeschiedenis van Chinezen naar Nederland is dus erg divers en de groep is dienovereenkomstig ook erg gevarieerd. Wie meer wil weten over de geschiedenis van Chinezen in Nederland wordt dit jaar op z'n wenken bediend. Er zijn twee boeken verschenen en er is een speciale website.



De website 100jaarchinezen.nl  is een initiatief van De Stichting 100 jaar Chinezen in Nederland. Met de website beoogt men de Chinezen die benieuwd zijn naar hun eigen verleden te informeren en de verschillende activiteiten die samenhangen met het jubileum onder de aandacht te brengen. Daarnaast is het de bedoeling om de zichtbaarheid van de Chinese gemeenschap bij de rest van de bevolking te vergroten.

Bij Forum verscheen vorige week het boek Chinezen in Nederland. Lange tijd zijn Chinezen als modelminderheid gezien. De meesten wisten zichzelf goed te bedruipen, maar dat rooskleurige beeld is barstjes gaan vertonen. Er kwamen problemen als gokverslaving en sociaal isolement aan het licht. Dit deed de vraag rijzen of we wel het juiste beeld hebben van ‘onze’ Chinezen? In dit onderzoek wordt een beeld geschetst van de Chinese gemeenschap in Nederland in al zijn diversiteit. Waarom zijn ze gekomen, wat voor een werk doen ze, hoe zijn ze gehuisvest? Met dit onderzoek wil Forum meer inzicht verschaffen.
Chinezen in Nederland, Utrecht 2011, ISBN: 9789057141669, prijs € 19,95. Zie website Forum.

Bij het CBG verscheen deze maand het zevende boek in de serie Voorouders van Verre: Chinese Roots. Kees Kuiken schreef deze onderzoeksgids voor familiegeschiedenis voor alle in Nederland woonachtige mensen met Chinese voorouders. Niet alleen komen onderzoeksmethoden en verschillende archiefbronnen aan bod, het boek bevat ook een beknopte inleiding in de migratiegeschiedenis van Chinese mensen via verschillende routes naar Nederland, o.a. via Suriname en Indië. Veelvuldig haalt de auteur de onderzoekservaringen aan die hij opdeed toen hij samen met dhr. Lako Kao onderzoek deed naar diens roots.


Kees Kuiken, Chinese Roots, Voorouders van Verre deel 7, Den Haag 2011, ISBN 978-90-5802-082-6, prijs  € 19,50 (Vrienden CBG € 17,00) incl. verzendkosten. Het boek kan hier worden besteld. 

Eerder verschenen in de serie Voorouders van Verre al delen over Marokko, Turkije, de Molukken, de Antillen, Suriname en Nederlands Indië. Over deze andere uitgaven is eerder gepubliceerd in Migranten dossier@CBG. Zie onder het label Voorouders van Verre.
De serie is uitgegeven met steun van Prins Bernhard Cultuurfonds, Cultuurfonds BNG en de Mondriaan Stichting. De hele serie kan hier als set van zeven stuks worden besteld voor € 115,- (Vrienden CBG € 100,-) incl. verzendkosten. Uiteraard zijn de delen ook los verkrijgbaar.

Database Ierse emigranten uit de 19e eeuw

In de 19e eeuw vertrokken miljoenen Ieren naar de Verenigde Staten. Tegenwoordig kunnen een slordige 40 miljoen Amerikanen zich beroepen op Ierse roots. Vooral de jaren 1846-1850 zijn berucht om het grote aantal emigranten. Zij werden gedreven door armoede en honger als gevolg van het mislukken van de aardappeloogsten (the potato blight), destijds volksvoedsel nr. 1 in Ierland.



Er is nu een website beschikbaar waar men in een grote database kan zoeken naar 19e eeuwse Ierse emigranten. De database is samengesteld op basis van de originele passagierslijsten van de schepen die de emigranten over de Atlantische Oceaan brachten. Om een indruk te geven van de omvang van de migratie en de database: een korte steekproef op mannelijke Kennedy's tot 21 jaar leverde 1700 hits!

vrijdag 24 juni 2011

Documentaire over emigratie naar Australië en Nieuw-Zeeland

'Grenzeloos Verbonden' is een project van documentairemaker Johannes Oppewal. Hij onderzoekt de drijfveren en de ervaringen van Nederlandse emigranten. Daarbij laat hij een groot aantal emigranten aan het woord. Waarom zijn mensen geëmigreerd? Heeft het daadwerkelijk  gebracht wat men zocht? Hoe verliep de integratie? Tegen welke problemen liep men aan? Hoe ontwikkelt zich de relatie tot Nederland?
Deel 1 verschijnt als documentaire en boek op 1 augustus a.s. en is gewijd aan emigranten naar Australië en Nieuw-Zeeland. Zie website



Op de website ook alvast een preview van een flink aantal fragmenten.

Project oral history Ghanezen in Gent

Heemkunde Vlaanderen begeleidt momenteel een 'mondelinge-geschiedenisproject' rond 30 jaar Ghanezen in Gent. Dit project kwam er op vraag van de Ghanese organisatie COJG (Centrum voor de Ontwikkeling van de Jeugd van Ghana). Een aantal  heemkundige vrijwilligers helpt bij de verdere uitwerking.

Op zaterdagavond 25 juni wordt het project voorgesteld tijdens een evenement in Gent. Aan het begin van de avond is er een vertelsessie met persoonlijke migratieverhalen van enkel Gentse Ghanezen en een debat over migratie in Gent. Moderator is Piet Crève van Amsab-ISG, het Vlaams Instituut voor Sociale Geschiedenis, met vestigingen in Gent en Antwerpen. Deze feestelijke 'Ghana Night' vindt plaats op 25 juni vanaf 19.00 uur in zaal Minus One (Opgeëistenlaan 455, 9000 Gent). Alle geïnteresseerden zijn welkom.

Bron: Nieuwsbrief Heemkunde Vlaanderen

maandag 20 juni 2011

Succesvolle immigratie uit Zuidelijke Nederlanden in de Republiek

Op de website Geschiedenis Beleven een leuk artikel over de immigratie van Zuidelijke Nederlanders in de Republiek in de 16e en 17e eeuw. Een citaat:

"De relatief veilige Republiek der Verenigde Nederlanden kreeg eind 16e en begin 17e eeuw te maken met een grote stroom vluchtelingen vanuit de Zuidelijke Nederlanden; het huidige Vlaanderen, Limburg en Noord-Brabant.
In 1581 ondertekenden de zeven gewesten van de Republiek namelijk de Acte van Verlatinghe en spraken hiermee af om Filips II niet langer te accepteren als hun vorst. Met dit besluit transformeerden de Noordelijke Nederlanden in een veilige haven voor lutheranen, calvinisten en doopsgezinden. Voor deze Zuidelijke Nederlanders bood de Nederlandse Republiek daarmee een aanlokkelijk perspectief."

Zie de  rest van het artikel hier.

Ook aanbevolen om te lezen: 1585 De val van Antwerpen en de uittocht van Vlamingen en Brabanders, door Gustaaf Asaert, Uitgeverij Lannoo 2004. Het boek is momenteel uitverkocht, maar wel nog te vinden via Antiqbook.

vrijdag 17 juni 2011

Nieuwe website over arbeidsmigranten uit Lippe

Het Landesarchiv Nordrhein-Westfalen (Detmold) opent in samenwerking met het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis een webportaal over het erfgoed van deze "Lippische Ziegler". Namenlijsten, foto's, archieven en andere databestanden komen daarmee on line beschikbaar voor migratie- en genealogisch onderzoek.

Duizenden steenbakkers uit het Duitse vorstendom Lippe trokken in de 18de en 19de eeuw naar Nederland voor een tijdelijke arbeidsplaats. Nederland kwam daarbij al vroeg in het vizier, omdat er in de regio's Nordrhein-Westfalen en Niedersachsen al een traditie van trekarbeid westwaarts bestond. De vorsten van Lippe mochten zich sinds 1687 ook burggraaf van Vianen en Ameiden noemen, hetgeen natuurlijk ook een aanzuigende werking had. In de negentiende eeuw trokken ook veel mensen uit Lippe naar steenbakkerijen in de buurt van Berlijn.

De officiële lancering van de website is op maandag 20 juni 2011 om 10.30 in het Landesarchiv Nordrhein-Westfalen . De landsminister voor Familiezaken Ute Schäfer zal de opening verrichten. Namens het IISG zal prof. dr. Jan Lucassen het woord voeren. Hij legde zich toe op migratiegeschiedenis en publiceerde onder meer, samen met Piet Lourens: Arbeitswanderung und berufliche Spezialisierung. Die lippischen Ziegler im 18. und 19. Jahrhundert (Osnabrück 1999).

Zie website IISG.

donderdag 16 juni 2011

De Nederlanden 'Extra Muros', jaarboek 2011

Verschillende gebieden in Duitsland en Frankrijk die grenzen aan Nederland en België hebben op enig moment in het verleden tot de Nederlanden behoord of ondergingen grote culturele en economische invloed van de Nederlanden. Ook migratie over en weer maakte deel uit van de onderlinge betrekkingen. Hierbij moet men o.a. denken aan Oost-Friesland en de streek rond Bentheim, Kleef en Gelre in Duitsland en Artesië en Picardië in Frankrijk. Deze Nederlanden "Extra Muros" zijn onderwerp van het gelijknamige jaarboek van de Stichting Zannekin. Onlangs verscheen het 33e Jaarboek in de reeks.
In dit deel o.a. de volgende artikelen:
  • De polyfonisten in de Nederlanden (biografisch naslagwerk), door Maurits Duyck
  • Protestanten in de Westhoek (bij Veurne), door Luc Dequeker
  • Grepen uit de textielgeschiedenis van Twente en omstreken, door Zeno Kolks
  • Bentheim-Nederland: enkele raakvlakken, door Marten Heida
  • Die Fläming - een Nederlandse kijk op de kolonisatiebeweging (Fläming is een streek in ten zuiden van Berlijn die in de 12e eeuw werd gekoloniseerd vanuit de Nederlanden), door Leo Camerlynck.

Zie voor een volledig overzicht van de inhoud van dit en de andere jaarboeken de website van Stichting Zannekin. Jaarboek 33 kost € 29,- excl. verzendkosten (leden € 26,-).

donderdag 9 juni 2011

Archief over leven van expats

Expatriate Archive Centre in Den Haag verzamelt als enige archief ter wereld alles wat te maken heeft met het expatbestaan. De doelstelling van het archief: het in kaart brengen en bestuderen van het expatleven over de hele wereld en door alle tijden.

Rosita Arnts, sinds 2007 als archivaris verbonden aan het archief en zelf voormalig expatriate: 'We verzamelen in principe alles wat te maken heeft met het leven van de expat: foto's, liefdesbrieven, dagboeken, filmpjes, van alles. Niet alleen van Nederlandse expats maar van alle nationaliteiten. Bij mijn weten zijn we het enige archief ter wereld op dit gebied.'

Voor familiehistorici die bij hun onderzoek op expats stuiten een mooie mogelijkheid om méér te leren over het leven dat hun verwante expats geleid moeten hebben en eventueel passend beel- en ander materiaal te vinden.

Het Expatriate Archive Centre is een initiatief van vrouwen verbonden aan Shell Outpost, maar is sinds enkele jaren een zelfstandige stichting.
Zie ook het artikel en luister naar een kort radio-interview op de website van Radio Nederland Wereldomroep.

woensdag 8 juni 2011

Documentaireserie over vrouwen van Turkse en Marokkaanse gastarbeiders

In de zesdelige NTR-documentaireserie ‘De IJzeren Vogel’ wordt het verhaal verteld van de eerste generatie vrouwen van Turkse en Marokkaanse gastarbeiders. Zij noemden het vliegtuig dat hen naar Nederland bracht 'de ijzeren vogel'. In de documentaireserie krijgen deze vrouwen een gezicht en een stem. Zij vertellen openhartig het unieke verhaal van hun leven. Over de grote verschillen tussen ‘hier en daar’ en wat hen in het leven geluk en ongeluk heeft gebracht. Ontroerende verhalen waarin ook de liefde een belangrijke rol speelt. Bijvoorbeeld in de relatie tot hun echtgenoten die vaak andere mannen waren geworden in de jaren dat ze al in Nederland waren. Naïma Azough en Kivilcim Özmen hebben de interviews met de vrouwen afgenomen.

Op een speciale website is wekelijks een blog van de maaksters van de documentaire te lezen over hun visie op de thema’s die behandeld zijn in de interviews.

De serie wordt uitgezonden op 6 opeenvolgende zaterdagen bij de NTR op Ned. 2 om 12.00 uur. De uitzenddatums zijn 4 juni, 11 juni, 18 juni, 25 juni, 2 juli en 9 juli. De thema's zijn huwelijk, migratie, kinderen, vrouw zijn, werk en ouder worden. De eerste aflevering ('huwelijk') is onderstaand terug te zien of via Uitzending Gemist.

Get Microsoft Silverlight Bekijk de video in andere formaten.

maandag 6 juni 2011

Zeeuwen in Amerika

In opdracht van de Provinciale Zeeuwse Courant bracht journaliste Lilian Dominicius bezoeken aan de Verenigde Staten om verhalen op te tekenen van Zeeuwse emigranten. Een kaartje laat haar bezoeken aan het oosten en de midwest van de VS zien. Dat leverde dit rijk geïllustreerde boek in groot formaat op, waarin op chronologische wijze een aantal Zeeuwen en hun levensgeschiedenis in Amerika voor het voetlicht komt. 
De emigratie van Zeeuwen naar de Nieuwe Wereld liep in de duizenden, met name in de 19e en het begin van de 20e eeuw, toen ca. 30.000 Zeeuwen het land verlieten, voor het grootste deel uit Zeeuws-Vlaanderen en de Bevelanden. Vooral Michigan met dorpen als Zeeland en Holland waren geliefde reisdoelen van de Zeeuwen, waarheen families verhuisden als Zwemer, Kwaak, Daane, Risseeuw, Kaat, Hoogland, Was, Kusse en Zonneyville en vele anderen. Het begon in de 17e eeuw met de emigratie van mensen als Roosevelt, maar de grootste vlucht begon in de jaren 1840 met de Afgescheidenen en met een forse toename in de jaren vanaf 1880. Verschillende emigranten en hun families komen aan het woord, eerst op basis van schriftelijke bronnen maar later ook mondeling. Een portrettengalerij van emigranten vanaf 1880 tot ca. 1920 met genealogische notities besluit dit fraai geïllustreerde boek, dat een smakelijke indruk geeft van het leven van deze landverhuizers. 
De auteur is verslaggever bij de PZC. Van haar reizen door de VS en haar onderzoek naar Zeeuwen in Amerika houdt ze een blog bij die ook zeker de moeite waard is: Lilian goes America.

Zie ook het thema 'Zeeland en Amerika' van de website geschiedeniszeeland.nl.
Lilian Dominicus, Zeeuwen in Amerika. Verhalen van emigranten door de eeuwen heen. Uitgeverij de Buitenspelers, Rotterdam 2011, 288 blz., ill. in kleur,  isbn 978-90-71359-38-5, € 29,90

woensdag 25 mei 2011

Documentaire over Vlaamse migranten in Wallonië, 1850-2000

Naar aanleiding van een eerder bericht in Migratie dossier@CBG over een tentoonstelling over Vlaamse migranten naar Wallonië in de 19e en 20e eeuw kregen we een tip van het Vlaamse Animatiecentrum voor Talen vzw over het bestaan van een korte bijna 8 minuten durende documentaire over de migratie van Vlamingen naar Wallonië. De zeer informatieve documentaire, die bij de eerder genoemde tentoonstelling hoort, is onderstaand te bekijken.



Of je gaat naar YouTube. 

Met dank aan Animatiecentrum voor Talen vzw.

Evangelische dominees van Rheinland vanaf de reformatie

Onlangs verscheen in Duitsland het eerste deel van een waardevol meerdelig biografisch naslagwerk over evangelische dominees in Rheinland van de reformatie tot heden.  Per dominee worden biografische basisgegevens opgenomen over geboorte, overlijden, opleiding, beroepsmatig cv etc. Ook is er aandacht voor eventuele militaire dienst, betrokkenheid bij maatschappelijke initiatieven en publicaties. Uiteindelijk zullen in vijf delen circa 15 duizend personen worden beschreven. Het eerste deel met de letters A-D bevat ongeveer drieduizend 'biogrammen'.

Voor genealogen en historici in Nederland is deze publicatie van belang omdat er altijd nauwe banden hebben bestaan tussen Nederland (de Republiek) en Rheinland. Migratie over de huidige landsgrenzen kwam veelvuldig voor, bijvoorbeeld bij geloofsvluchtelingen. In de lijst dominees zul je behoorlijk wat mensen aantreffen die afkomstig zijn van het huidige Nederlandse of Belgische grondgebied. 

Die Evangelischen Pfarrerinnen und Pfarrer im Rheinland von der Reformation bis zur Gegenwart. Band 1: A-D. Samengesteld en bewerkt  door Jochen Gruch in opdracht van de Evangelische Kirche im Rheinland en de Verein für Rheinische Kirchengeschichte. Bonn, 2011. 370 pag.'s, 25 cm.

Het eerste deel kan voor € 49,80 worden besteld via de website van de uitgever Verlag Dr. Rudolf Habelt GMBH. Op het tweede deel (letters E-H), dat herfst 2012 verschijnt, kan worden ingetekend met 10 euro korting. Zie deze link. 

Zie ook eerdere bijdrage aan Migranten dossier@CBG over Vluchtelingen naar Niederrhein in de 16e eeuw.

donderdag 19 mei 2011

Prijs voor studie over Zeeuws Suriname

De tweejaarlijkse J.R. Bruijn-prijs van de Nederlandse Vereniging voor Zeegeschiedenis gaat naar een studie over het 'Zeeuwse Suriname'. De Amsterdamse historica Suze Zijlstra onderzocht de Nederlandse samenleving in Suriname in de jaren 1667-1682, toen het gewest Zeeland de kolonie in eigendom had. Zij baseerde zich onder meer op de Sailing Letters: Brieven die onderweg van Suriname naar Nederland door Engelsen werden gekaapt en al die tijd in Londen bewaard zijn.


De prijs wordt gegeven om bij studenten onderzoek naar zeegeschiedenis in de breedste zin des woords te stimuleren. De student die gewonnen heeft mag uiteindelijk publiceren in het Tijdschrift voor Zeegeschiedenis.

Zie bericht op de website van Radio Nederland Wereldomroep. Daar vind je ook een radio-interview met de winnares.

Zie over Zeeuws Suriname een eerdere bijdrage aan Migranten dossier@CBG.
Zie ook website KB over Sailing Letters.