maandag 27 december 2010

Wi Rutu: Javanen in Frans Guyana

In Wi Rutu, het halfjaarlijkse tijdschrift van de Stichting voor Surinaamse Genealogie, een uitgebreid artikel getiteld "Javanen in Frans Guyana". In dit buurland van Suriname wonen nogal wat afstammelingen van Surinaamse immigranten. Van de 200.000 inwoners die Frans Guyana in 2005 telde stamt één op de acht af van Surinaamse voorouders. Het grootste deel bestaat uit mensen die omschreven worden als "Surinamiens créoles" (12.000) en "Bush-inengués" (7.400).  De groep "Caribéens javanais" besloeg 1900 personen. Aan deze laatste groep, die merendeels in de jaren zestig naar Guyana verhuisde, is het artikel gewijd.

Wi Rutu wordt twee maal per jaar gratis toegezonden aan donateurs. Het donateurschap bedraagt minimaal € 23,-.  Zie website

donderdag 16 december 2010

Op zoek naar oorlogserfgoed overzee

De Tweede Wereldoorlog blijft een belangrijk issue voor mensen met Indische roots. Het gaat dan niet alleen om bezetting door de Japanners, maar ook om de aansluitende Bersiap-periode en het vertrek naar Nederland.

Onder de afstammelingen van de teruggekeerde Indische Nederlanders bestaat vaak het verlangen om de lieux de mémoire in Indië te gaan bezoeken. En dan vaak ook de herdenkingsplaatsen die gelieerd zijn aan WO II,  zoals interneringskampen etc.
Er zijn verschillende boeken en websites die daarbij van pas komen en alle afgelopen jaar tot stand kwamen.
Om te beginnen het boek Reisgids Indonesië - Oorlogsplekken 1942-1949. Dit is een praktische gids die de reiziger ter plekke de weg wijst met informatie over bijvoorbeeld hoe de (soms moeilijk traceerbare) locaties te vinden, over logies en eten en drinken. Fraaie kaarten en waar nodig detailkaarten helpen daarbij.
Het boek telt 296 pag.'s en kost € 29,95.(ISBN 978 90 75437 41 6)
Bij dit boek hoort ook een website waarop de info uit het boek actueel wordt gehouden. De inhoudsopgave en enkele voorbeeldbladzijden van het boek kunnen via deze site worden gedownload.

Daarnaast bestaat de website www.indischekamparchieven.nl die historische informatie over burger- en interneringskampen toegankelijk gemaakt, met weer handige links naar aanverwante websites. Zie bijdrage aan Bronnen dossier@CBG over Japanse interneringskaarten 1942-1945 op de website Gahetna.nl van het Nationaal Archief.

In het boek Oorlogserfgoed overzee staat centraal welke materiële sporen van de oorlog in de huidige Nederlandse Antillen, Indonesië en Suriname zijn terug te vinden. Dus hier gaat ook aandacht uit naar oorlogserfgoed in De West.  Niet alleen het behouden erfgoed passeert de revue, maar ook het teloorgaan van oorlogserfgoed krijgt aandacht, zoals het afbreken van defensiewerken, het verdwijnen van historische gebouwen en de verwaarlozing van monumenten. Daarnaast is er aandacht voor erfgoedtoerisme en de rituelen, herdenkingen en pelgrimsreizen die in de loop der tijd zijn ontstaan.
De volledige titel luidt: Oorlogserfgoed overzee. De erfenis van de Tweede Wereldoolog in Aruba, Curaçao, Indonesië en Suriname, door Esther Captain en Guno Jones. Het boek telt 436 pag.'s en kost € 24,95. (ISBN 978 90 351 3584 0)


Zie verder ook het bericht van 10 december jl,. over de oorlog op vijf continenten.
Laatst aangepast 15 februari 2012.

maandag 13 december 2010

Boek: Nederlanders in Archangelsk e.o.

Vanaf de 16de eeuw waren er levendige handelsbetrekkingen tussen Nederland en Noord-Rusland, met name Archangelsk. De naam Archangelsk of Archangel komt van "aartsengel" en de stad werd door Nederlanders vroeger ook wel Sint-Michiel genoemd. Veel Nederlanders trokken voor korte of zeer lange tijd derwaarts.

In een Nederlands-Russische samenwerking tussen de Universiteit van Groningen en de Universiteit van Archangelsk kwam een biografisch naslagwerk tot stand met korte biografieën van allerlei Nederlanders die in of rond Archangel verbleven: wetenschappers, cartografen, reizigers, kunstenaars, ambassadeurs, zeelui, scheepstimmerlieden en ondernemers.
The Dutch in the Russian North in the XVI-XX centuries,
Archangelsk 2008 (ISBN 978-5-88086-733-2)

Van Nederlandse zijde werkte Jan Willem Veluwenkamp mee, specialist op het gebied van de geschiedenis van de Nederlands Oostzeehandel (o.a. Sonttol) en de Nederlands-Russische connectie gedurende de 16de, 17de en 18de eeuw.

In het boek bijvoorbeeld  informatie over Philip Winterkoning ( Filipp Vinterkoning), die in 1565 omkwam voor de kust van Moermansk toen zijn schip met handelswaar, bestemd voor Moskou werd aangevallen door Russische piraten. Maar ook over kunstenaar Cornelis (Cornely) de Bruin (1652-1726/27), die via Archangel naar Perzië en India reisde.  Verschillende handelsfamilies verbleven twee of drie generaties in Archangel, zoals de familie Van Brienen.

Het boek is tweetalig uitgevoerd: Engels en Russisch. Dat is logisch, want zowel aan de emigratiekant als aan de immigratiekant moet het boek diensten kunnen bewijzen. In het gebruik is dat voor ons wel even wennen. Vooral het Cyrillisch schrift leidt af. En bij vertaling van Latijns schrift naar Cyrillisch vinden er nogal eens klankverschuivingen plaats. Ook de tweetalige namenindex is wat onhandig in gebruik, maar met wat oefening  vind je je weg er natuurlijk toch in.

Voor de liefhebber hebben we de index gedigitaliseerd en op internet gezet, zodat geïnteresseerden hun weg naar het boek kunnen vinden. Er zijn twee versies van de digitale index: ge-OCR-de tekst en niet-ge-OCR-de tekst. Die laatste variant is toegevoegd voor kenners van het Russisch, omdat het OCR-programma rare dingen doet bij de interpretatie van de Cyrillische lettertekens.

Zie ook bijdrage over Archangelvaart database in Bronnen dossier@CBG.

vrijdag 10 december 2010

De oorlog op vijf continenten - boek en websites

Hoe vaak hoor je jezelf of je kinderen niet aan ouders of grootouders vragen om "nog eens over de oorlog te vertellen"? De Tweede Wereldoorlog is nog steeds een belangrijk thema in ons historisch bewustzijn en dus ook van groot belang voor de beleving van de eigen familiegeschiedenis.
De autochtone Nederlander vraagt het dus aan moeder of grootvader. En als dat niet meer kan zijn er boekenkasten vol geschreven die kunnen helpen om een goed beeld te vormen. Er is ook een prachtige portaal-website waarop alle mogelijke informatie bij elkaar wordt gebracht: tweedewereldoorlog.nl

Maar wanneer je ouders na de Tweede Wereldoorlog naar Nederland zijn geëmigreerd is het veel minder vanzelfsprekend dat je makkelijk zulke bergen informatie vindt over wat De Oorlog voor je voorouders moet hebben betekend. Om in die lacune te voorzien verzorgde in 2008 het NIOD het boek Oorlog op vijf continenten. Nieuwe Nederlanders & de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, van Kees Ribbens, Joep Schenk en Martijn Eickhoff.
In het boek passeert de oorlogsgeschiedenis van acht verschillende landen de revue: China, Indonesië, Joegoslavië, Marokko, de Nederlandse Antillen, de Sovjet-Unie, Suriname en Turkije.  In al die landen zag de oorlog er anders uit en verschilden de gevolgen voor het dagelijkse leven van de bewoners.
Het boek is uitgegeven door uitgeverij Boom, telt 342 pagina's en kost € 19,90

Inmiddels is voor het voormalige Nederlands Indië ook een portaal-website gereed gekomen over WOII: Indië in de Oorlog. En een portaal-website over de Oolog in de West zal ook niet lang meer op zich laten wachten.

maandag 6 december 2010

Engeland: dtb Austin Friars in Londen 1571-1874


Ten tijde van de reformatie en de Republiek  zijn nogal wat Nederlanders naar Londen verhuisd. Voor zaken of als vluchteling.In Londen stichtten ze een eigen gereformeerde kerk, Austin Friars (zie afb.). De dtb's van die kerk werden al in 1884 in boekvorm gepubliceerd:  
The marriage, baptismal and burial registers, 1571-1874, and monumental inscriptions of the Dutch Reformed Church, Austin Friars, London; with a short account of the strangers and their churches (1884) 

Nu is dat boek digitaal via internet toegankelijk. Een handig hulpmiddel om mogelijk verloren takken aan een stamboom te reconstrueren.

Aanvulling 16 april 2011, met dan aan Peter Teunissen van Archiefforum:



woensdag 1 december 2010

1001 Italianen - 50 jaar Italiaanse gastarbeiders

Dit jaar is het 50 jaar geleden dat de Nederlandse regering een verdrag sloot met de Italiaanse regering over verwerving van Italiaanse gastarbeiders voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Dit verdrag uit 1960 zou in de tien daarop volgende jaren model staan voor soortgelijke verdragen met achtereenvolgens Spanje, Portugal, Turkije, Malta, Griekenland, Marokko, Joegoslavië en Tunesië. Al deze verdragen leidden tot de komst van grotere en kleinere groepen arbeidsmigranten en hebben mede geleid tot de veranderde bevolkingssamenstelling van Nederland.

Om de komst van de eerste Italianen te herdenken wordt 2 december officieel (de website van) het project 1001 Italianen gelanceerd, over de geschiedenis van de Italianen in Nederland. In het kader van 1001 Italianen is er een speciale hoek gerealiseerd op de website Vijf eeuwen Migratie. Op de website van het Nationaal Archief zijn verhalen bijeengebracht over de belevenissen van Italiaanse gastarbeiders in Nederland.



Ook interessant de aflevering "Spaghettiflat" van het MTNL tv-programma De Tafel van Babel
Verder Italianen in Limburg, op de website Kleur bekennen van het Limburgs Museum, de website van het Nationaal Historisch Museum over gastarbeiders, VKgeschiedenis over het thema migranten en het migratiedossier van VPRO-geschiedenis.

VPRO-geschiedenis heeft ook mooi item over Italiaanse gastarbeiders in België. In België werden meteen na de Tweede Wereldoorlog al Italiaanse gastarbeiders gehaald voor werk in de mijnen. Tussen 1946 en 1956 kwamen er 77 000 Italianen naar België. In een reportage wordt aandacht besteed aan een mijnramp in 1956, onder de titel "Het zwarte goud in België".

'Last but not least' kun je donderdag 2 december terecht bij Andere Tijden met een special. Zie hier de promo: Gastarbeiders, hoe meer hoe beterAndere Tijden, donderdag 2 december, 21.25, Nederland 2

donderdag 25 november 2010

Limburg: landverhuizers naar VS in 19e eeuw

In de jaren 1860-1870 verlieten vele honderden Limburgers hun geboortegrond om een nieuw bestaan op te bouwen in m.n. de Verenigde Staten. Via voorlichtingsavonden in meerdere plaatsen in Limburg, georganiseerd door de scheepvaartmaatschappijen, werden de mensen gelokt.
Irma Lommen-Salden heeft aan dit fenomeen een website gewijd, met o.a. genealogieën van landverhuizers, bronnen en literatuur: Limburgse landverhuizers naar Noord-Amerika in de 19e eeuw


De website is al een paar keer opgenomen in toplijsten van genealogische websites, maar verdient het om nog een keer extra onder de aandacht te worden gebracht.

woensdag 24 november 2010

Migratie van Indische Nederlanders naar de VS

In het BiografieBulletin van najaar 2010 een interessant artikel over emigratie van Indische Nederlanders naar de Verenigde Staten: Amerino Country, De stem van de Nederlands-Indische gemeenschap in de Verenigde Staten, van Jeroen Dewulf. De auteur Jeroen Dewulf is hoogleraar Duits en Nederlands aan de Berkeley Universiteit van Californië.

De strekking van het artikel wordt mooi uit de doeken gedaan in de inleidende alinea:
"Uit angst dat Indische Nederlanders zich niet zouden aanpassen aan Nederlandse normen en waarden, stimuleerde de Nederlandse regering na de Tweede Wereldoorlog emigratie van Indische repatrianten naar de Verenigde Staten. Wetenschappelijke studies hebben de geschiedenis van Amerindo's als een succesverhaal beschreven. Maar biografische en autobiografische teksten geven dikwijls een ander beeld."

Het artikel wordt afgesloten met een interessante literatuurlijst. Onder de genoemde titels veel (auto-)biografisch materiaal.


BiografieBulletin verschijnt drie keer per jaar. Een abonnement kost € 36,-. Losse nummers € 16,- (incl. verzendkosten). Zie website voor meer informatie. Op de website kunnen de jaargangen 2007 en 2008 online worden ingezien.

woensdag 17 november 2010

Indië, Suriname en de Antillen: Op zoek naar soldaten overzee

De voormalige Nederlandse koloniën overzee vroegen natuurlijk om Nederlandse militaire aanwezigheid in De Oost en in De West. Vele duizenden soldaten togen overzee, en een groot aantal kwam nooit terug. Omdat ze overzee sneuvelden, of ver van huis afzwaaiden en zich er blijvend vestigden.

Afgelopen week verscheen een geactualiseerde versie van de onderzoeksgids Soldaten Overzee. De gids van de hand van Liesbeth Beelen en Geert de Kinkelder bevat aanwijzingen voor het doen van onderzoek naar officieren en personeel van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) en het leger in West-Indië (1815-1949).

Soldaten Overzee is een gemeenschappelijke uitgave van het Nationaal Archief en het Centraal Bureau voor Genealogie. In het boek uiteraard veel aandacht voor de mogelijkheden die de collecties en overige uitgaven van beide instituten bieden.
De gids kost € 10,- aan de balie van NA en CBG. Voor € 12,25 (vrienden € 10,75) kunt u het boek bij het CBG bestellen en krijgt u het thuis gestuurd.

 Op de website van het Nationaal Archief staan verder beknopte onderzoeksbladen met wenken voor onderzoek naar KNIL-militairen in Indië 1815-1950  en soldaten in de West 1815-1950 in collecties van het NA.

donderdag 11 november 2010

Nieuw Amsterdam: 17e en 18e eeuwse dtb's in Genlias

Sinds augustus 2009 kan in Genlias ook in de dtb's van Nieuw Amsterdam (het huidige New York) worden gezocht. Ook deze dtb's zijn bewerkt door de werkgroep Genlias van het Nationaal Archief. Het betreft de volgende boeken:

  • Nieuw Amsterdam Doopboek 1639-1800
  • Nieuw Amsterdam Trouwboek 1639-1800

Lees ook vooral de beknopte geschiedenis van de Nederlanders in Nieuw Amsterdam op de speciale pagina van Genlias.

Formosa: 17e eeuwse dtb's in Genlias

De werkgroep Genlias van het Nationaal Archief onder leiding van Rob Huijbrecht heeft de dtb's van Fort Zeelandia op het eiland Formosa (nu Taiwan) bewerkt ten behoeve van Genlias. Sinds 9 november jl. staan de gegevens online.


Het betreft:
  • Fort Zeelandia Doopboeken 1655-1661
  • Fort Zeelandia Trouwboeken 1650-1661 
Zie op de website van Genlias ook  de speciale pagina die gewijd is aan de geschiedenis van de Nederlanders op Formosa.

woensdag 3 november 2010

Zuid-Afrika: 19e eeuws handboek voor kolonisten van Natal

In 1868 werd in Londen  The Emigrants guide to the Colony of Natal gepubliceerd. Dit meer dan 200 pagina's tellende handige handboek werd uitgegeven op initiatief van het bestuur van de Engelse kolonie Natal, om serieuze immigranten te lokken en te helpen zich in dit deel van het huidige Zuid-Afrika te vestigen. Het is digitaal te raadplegen en te downloaden bij Google Books.

In het boek niet alleen informatie over geografie, weer en oorspronkelijke bevolking van de kolonie Natal anno 1868, maar ook informatie over de dan recente geschiedenis, regelgeving, mogelijkheden voor landbouw en industrie en andere nuttige zaken voor aspirant-kolonisten. In het overzicht van de immigratiegeschiedenis van Natal wordt ook specifiek aandacht geschonken aan Nederlandse immigranten.
Uiteraard een kleine goudmijn voor genealogen die zich een voorstelling proberen te maken van het leven en de manier van denken van negentiende eeuwse kolonisten in Zuid-Afrika.

dinsdag 2 november 2010

Antillen: onduidelijkheid rondom archieven ná 10 oktober 2010

Nu de Nederlandse Antillen per 10 oktober 2010 officieel zijn opgeheven is er onduidelijkheid over de verantwoordelijkheden van de voormalige samenstellende delen voor het samen opgebouwde archief-erfgoed. De archieven, die sinds 1951 zijn opgebouwd in de periode dat de Nederlandse Antillen hebben bestaan, zijn niet goed ontsloten en géén van de opvolgers heeft al het materiaal geërfd. Voor toekomstige historisch onderzoekers kan dat nog wel eens een probleem gaan vormen. Dat geldt ook voor familiehistorici.  Lees wat Nolda Römer-Kenepa, directeur van het Nationaal Archief te Curaçao, daarover te melden heeft in het Antilliaans Dagblad van 23 oktober jl. onder de sprekende titel Dreigend verlies geheugen van de Antillen.



Met dank aan het Archiefforum.

maandag 1 november 2010

Suriname, Indonesië en Nederland: Javanen in de diaspora

Op 9 augustus 2010 was het precies 120 jaar geleden dat de eerste groep Javaanse contractarbeiders in Suriname aankwam. Dit historisch feit wordt herdacht met diverse activiteiten, waaronder de presentatie van de resultaten van het project Levensverhalen van Javanen in diaspora.

Er komt een boek getiteld Migratie en cultureel erfgoed: Verhalen van javanen in Suriname, Indonesië en Nederland en een nieuwe website: Javanen in diaspora. Lancering 27 november 2010

Het boek kost € 19,95 (ex. verzendkosten) en kan worden besteld bij het KITLV: kitlvpress@kitlv.nl of via 071-527 2372.  Leden van het KITLV krijgen 25 % korting.

Zie verder ook het persbericht van het KITLV en de website van de Stichji - Stichting Comité Herdenking Javaanse Immigratie.

Suriname: OSO, tijdschrift voor Surinamistiek en het Caraïbisch gebied

Oso verschijnt twee keer per jaar en bevat artikelen over de boeiende geschiedenis van Suriname, de talen die er gesproken worden, over Surinaamse letterkunde, over de  land en de diversiteit van zijn cultuur. Het is een uitgave van de Stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek (IBS). Vanaf 2006 is een samenwerkingsverband aangegaan met het Koninklijk Instituut voor  Taal-, Land-, en Volkenkunde (KITLV).

Elk nummer van Oso telt ongeveer 160 - 180 pagina's. Elk jaar verschijnen een zogenaamd themanummer én een varianummer. De inhoud bestaat uit oorspronkelijke, niet eerder gepubliceerde artikelen. In recensies wordt ingegaan op belangrijke publicaties op het gebied van de Surinamistiek. Elke aflevering bevat voorts een overzicht van recente publicaties over Suriname.
De artikelen in Oso zijn wetenschappelijk verantwoord, maar niet voor een specialistisch publiek geschreven. De redactie streeft ernaar dat ze toegankelijk zijn voor iedereen die belangstelt in de taalkunde, letterkunde, cultuur en geschiedenis van Suriname. Dit geldt zeker ook voor familiehistorici.

Op de website van het KITLV staat een overzicht van alle artikelen die sinds 1998 in OSO zijn gepubliceerd.
De inhoud van het oktobernummer 2010 ontbreekt nog. Voor de historisch geïnteresseerden staan in dat nummer in ieder geval een paar interessante artikelen:  
  • De Guiaansche Compagnie; Nederlanders in Suriname in de periode 1604-1617, van Lodewijk Hulsman
  • Expedities naar  de Akuriyo van de Coppename in 1717, van Ruud Paesie
  • Slaafse vrouwen in Suriname; De representatie van de verhouding tussen man en vrouw in vroegmoderne reisteksten, door Suze Zijlstra
  • Suriname door de ogen van een achttiende-eeuwse biologiestudent, door Tinde van Andel

maandag 18 oktober 2010

Nederland: boek over buitenlandse familienamen

"Nederland telt vele burgers met voorouders van buitenlandse afkomst. En het zijn er meer dan men op grond van de familienamen zou denken. ... Ze behielden hun buitenlandse familienamen - al dan niet verbasterd of later verhollandst - of namen al snel een Nederlandse familienaam aan".
Tot zover de achterflap van het boek Buitenlandse familienamen in Nederland, van Jan M. Spendel dat in 2009 verscheen.
In het boek zijn meer dan 60 hoofdstukken gewijd aan o.a. Duitse, Roemeense, Zwitserse, Molukse, Joodse, Kaapverdische, Turkse en Javaanse familienamen. Eye-openers zijn vaak de stukjes over verbasterde en verhollandste namen. Wat te denken van Piekhaar voor het Franse Picard... ?

Het boek is te bestellen via Uitgeverij Alvo in Delft
Telefoon 015-2146963
alvolups@ziggo.nl
ISBN 978-90-75010-20-6

Toevoeging september 2011: 
Zie ook Methodiek dossier@CBG over een boek over bijzondere familienamen in Nederland van dezelfde auteur.

Duitsland: verzameling links op website WGOD

Veel Nederlanders hebben wel ergens Duitse voorouders of aangehuwden. Op de onlangs vernieuwde website van de Werkgroep Genealogisch Onderzoek Duitsland (WGOD) is nu een apart hoofdstuk geheel gewijd aan links voor onderzoek naar Duitse voorouders.  De verzameling links is behoorlijk uitgebreid en gevarieerd. Te vinden zijn niet alleen links naar portals zoals de alom bekende Cindy's List, maar ook o.a. websites gewijd aan passagierslijsten, stamboompagina's en homepages van verenigingen en websites van archieven, beeldbanken en databanken. Alles keurig ingedeeld in categorieën.

Suriname: SSG, tijdschrift, websites en boeken

Mensen die onderzoek doen naar Surinaamse roots kunnen voor een voortvarende start terecht bij de Stichting voor Surinaamse Genealogie. De SSG heeft een eigen website en geeft al een jaar of tien het tijdschrift Wi Rutu uit. Op de website wordt een handig overzicht gegeven van de inhoud van Wi Rutu door de jaren heen. Door donateur te worden van de SSG wordt men tevens abonnee van Wi Rutu. Ook dat kan via de website.

De SSG geeft ook bronnenpublicaties uit. De eerste in de reeks is getiteld Grafzerk en Suikerwerk, namen op oude grafstenen in Suriname en Brits Guyana, van Fred. Oudschans Dentz. Recent verscheen Overlijdensadvertenties en onbeheerde boedels 1800-1828, door John Sang-Ajang. Deze bronnenpublicaties zijn ook te bestellen via de website van de SSG.


Op de website van het Nationaal Archief van Suriname vind je een beeldbank en aardig overzicht van de geschiedenis van Suriname. Daarbinnen ook een overzicht van plantages die zo'n belangrijke rol speelden in de Surinaamse geschiedenis, met allerlei bijzonderheden over eigenaars en geschiedenis van die plantages.

Het Nederlandse Nationaal Archief onderhoudt een website met de Historische Database Suriname. Op die website vindt je persoons- en gezinsgegevens van mensen die in de tweede helft van de negentiende- en in de twintigste eeuw (tot aan de Tweede Wereldoorlog) als contractarbeider naar Suriname zijn vertrokken. De database is onderverdeeld in een Hindoestaanse, Javaanse en Chinese database.

Bij het Centraal Bureau voor Genealogie verscheen in 2009 de onderzoeksgids Sranan famiri, van Pieter Bol & Jean Jacques Vrij, als nummer 5 in de serie Voorouders van Verre. Sranan famiri is erg handig als handleiding voor onderzoek naar Surinaamse voorouders, en geeft allerlei tips en verwijzingen naar relevante archieven, collecties en publicaties. Daarnaast is het boek ook interessant voor mensen die meer willen weten over de bevolkingsgeschiedenis van Suriname. Sranan famiri kost € 19,50 (Vrienden CBG € 17,-) en is te koop via de website van het CBG.

vrijdag 8 oktober 2010

Molukken: veel nieuw materiaal via website MuMa

Een schat aan informatie over de Molukse geschiedenis en cultuur is nu online beschikbaar via de website van het Moluks Museum: ruim 11.000 foto's, beschrijvingen en foto's van 800 objecten, beschrijvingen van archiefstukken, van het audiovisuele archief, een historische databank met ruim 2500 data en de gehele bibliotheekcatalogus met boektitels en tijdschriftartikelen. Voor het gemak hier ook een rechtstreekse link naar de beschrijving van deze collecties of de zoek-pagina.

Bijzonder zijn verder de ruim 45 gefilmde interviews die recentelijk zijn afgenomen bij Molukse ouderen in Nederland en in Indonesië en een beeld geven van het Molukse perspectief in oorlogstijd. Deze interviews zijn afgenomen in de periode 1988-1989 door Victor Joseph, Wim Manuhutu, mevr. Mustamu en Henk Smeets. Ze zijn gedigitaliseerd en beschikbaar voor onderzoekers, op afspraak.



Op het gebied van cultuur leeft het pela-verwantschapssysteem nog steeds sterk, ook onder jongeren. De pela zijn bondgenootschappen die kunnen bestaan tussen dorpen in de Molukken en die gepaard gaan met een stelsel van rechten en plichten. Het pela-verwantschapssysteem geldt als een van de typische kenmerken van de Molukse cultuur (hoewel er ook gebieden in de Molukken zijn die het systeem niet kennen). Ook in Nederland zien veel Molukkers pela als een van de pijlers van de eigen identiteit. De nieuwe interactieve website Atlas Maluku biedt een overzicht van alle dorpen op de Molukken en hun pelaverbanden.

De projecten zijn mogelijk gemaakt door subsidies van Het Gebaar en Erfgoed van de Oorlog (ministerie van VWS).

dinsdag 28 september 2010

Frankrijk: onderzoek naar Franse voorouders

Mij bereikte het verzoek om wat aandacht te besteden aan onderzoek op internet naar Franse voorouders in Franse archieven. Veel Nederlanders hebben namelijk Franse voorouders. Ze stammen dan af van bijvoorbeeld gevluchte Hugenoten uit de 17e eeuw, vluchtelingen tijdens de Franse Revolutie of Napoleontische soldaten uit begin van de 19e eeuw.

De Franse archieven zijn strikt departementaal ingedeeld. Wanneer een plaats van herkomst in Frankrijk bekend is is het soms moeilijk om die te localiseren. Op deze website vind je een uitputtend overzicht van de huidige Franse dorpen en steden waardoor de streek van herkomst mogelijk bepaald kan worden.
Hou er rekening mee dat tijdens en na de Franse Revolutie de namen van provincies, dorpen en steden soms veranderd zijn. Zie deze kaart en lijst met oude provincienamen die werden vervangen door de departementen. Plaatsnamen veranderden doordat verwijzingen naar nieuw ingevoerde departementen werden ingevoerd en heiligennamen soms werden vervangen. De (soms tijdelijke) namen tijdens de revolutie waren af en toe ronduit lachwekkend. Wat de denken van Ville-sans-nom voor Marseille?
Op deze website kun je plaatsnamen zoeken en vertalen geselecteerd op pre-revolutionaire naam of juist geselecteerd op post-revolutionaire naam. Op de 18e eeuwse Carte de Cassini kan een dorp worden gelokaliseerd met bijbehorende gehuchten. De kaart toont de naamgeving zoals die vóór de Franse revolutie gangbaar was.

Zo gauw bekend is uit welke streek in Frankrijk de voorouders afkomstig waren kan de Franse zoektocht echt beginnen. Een handige startplaats is de website www.guide-genealogie.com. Daarop kun je je oriënteren betreffende Frans genealogisch vocabulair en de mogelijke zoekstrategiën. Op die website staat ook een handig overzicht van departementale en andere archieven en de bijbehorende websites. Zie: www.guide-genealogie.com/guide/archives_adresses.html

  
Uiteraard kun je daarvoor eveneens terecht op de overheidswebsite over het Franse archiefwezen. De Franse archieven hebben ook samen met de Fédération française de généalogie een portaalsite waarop onderzoekers de weg wordt gewezen.
Net als in Nederland bestaan er in Frankrijk een hoop regionale genealogische verenigingen die je mogelijk verder kunnen helpen bij je onderzoek. Zie daarvoor dit overzicht van regionale genealogische organisaties.

Sommige Hugenoten waren vóór hun vlucht ergens in Frankrijk dominee. Grote kans dat je ze dan terug vindt in de database van de gespecialiseerde website Les pasteurs des Églises Protestantes de France
Er bestaat ook een lijst van geguillotineerden tijdens de Franse Revolutie. Daarop vind je misschien familieleden van voorouders die tijdens de Franse Revolutie naar Nederland zijn gevlucht.

Op de onvolprezen website Cindy's List is uiteraard ook een sectie gewijd aan Frankrijk. Daarop nog een keur aan ingangen voor onderzoek naar Franse voorouders.

donderdag 23 september 2010

Australië: databases en dossier over emigranten

Met name ná de Tweede Wereldoorlog was emigratie een actueel thema in Nederland. Australië was een populaire bestemming onder Nederlanders die elders een nieuw leven wilden beginnen. Duizenden trokken daar naar toe. Voor familiehistorici  zijn emigranten vaak moeilijk te traceren. In het land van herkomst laten mensen meestal weinig sporen achter die uitwijzen waar migranten naartoe zijn vertrokken. Daardoor kunnen genealogen geëmigreerde verre achterneven en -nichten vaak niet meer traceren.
Het Nationaal Archief onderhoudt een website getiteld Van Nederland naar Australië: emigranten 1946-1991. Daarop niet alleen achtergrondinformatie, maar ook een database met Nederlandse Australiëgangers waarin gezocht kan worden op achternaam.
Bij Ancestry.com kun je zoeken in 14 miljoen records van de Australian Immigration Collection 1788-1923.
Geschiedenis.vpro.nl onderhoudt op internet een dossier gewijd aan de relatie tussen Nederland en Australië, waarin met name ook boeiende illustratieve beeld- en geluidsfragmenten over Nederlandse emigranten.

In zijn weblog doet Eric Hennekam op 13 september 2010 verslag van zijn zoektocht naar de 100.000-ste Nederlandse emigrant naar Australië. In dat verslag worden een hoop nuttige tips en websites genoemd die kunnen helpen bij speurtochten naar Australische verwanten. Zie weblog Eric Hennekam.

Schotland: the Caledonian Society

Vooral in de tijd van de Republiek vestigden zich nogal wat Schotten in Nederland. Veelal soldaten die in de Republiek gelegerd werden. Een flink aantal Schotse namen is sindsdien inheems in Nederland. Denk aan Abercrombie en Mackay. The Caledonian Society is een vereniging die tot doel heeft de interesse voor de Schotse cultuur en genealogisch en heraldisch onderzoek naar Schotse voorouders te stimuleren.
The Caledonian Society geeft een blad uit dat vier keer per jaar verschijnt. De contributie bedraagt € 25,- per jaar. Op de Website van The Caledonian Society staan tal van links naar relevante websites. Daarnaast is er ook een lijst met publicaties die handig kunnen zijn bij onderzoek naar Schotse roots.

dinsdag 21 september 2010

Polen: één eeuw Poolse migranten in Zuid-Limburg

Het Land van Herle is het historisch tijdschrift voor oostelijk Zuid-Limburg.
Het derde nummer van de lopende jaargang is een themanummer getiteld "Zij kwamen van ver.." en is geheel gewijd aan één eeuw geschiedenis van de (afstammelingen van) Poolse mijnwerkers in Zuid-Limburg en hun verenigingsleven.

Het Land van Herle verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 15,- en losse nummer kosten € 5,-. Zie http://www.landvanherle.nl

vrijdag 17 september 2010

Duitsland: Werkgroep Genealogisch Onderzoek Duitsland

Héél erg veel Nederlanders hebben ook Duitse voorouders. In de loop van de eeuwen emigreerden veel Duitsers naar Nederland op zoek naar werk of een beter leven. Grote kans dat je Duitse voorouders tegenkomt wanneer je in de eigen kwartierstaten duikt. En wanneer je vervolgens naar de roots van die migranten wilt zoeken in het land van herkomst heb je er een uitdaging bij: een andere archieftraditie, andere wetgeving, andere bronnen, een andere taal.

Tegen deze achtergrond werd in 1968 de Werkgroep Genealogisch Onderzoek Duitsland opgericht, afgekort WGOD.  Onlangs heeft de WGOD een geheel vernieuwde website gelanceerd.



De WGOD heeft inmiddels een hoop kennis over en ervaring opgebouwd met het zoeken naar Duitse voorouders. Een lidmaatschap is de moeite waard voor genealogen met Duitse roots. Het lidmaatschap kost € 17,50. Daarvoor ontvang je ook het eigen tijdschrift,  Gens Germana, dat vier keer per jaar verschijnt.

donderdag 2 september 2010

Limburg: migratiegeschiedenis via website en tijdschrift

Wie meer wil weten over Limburg gaat naar het Limburgs Museum. Wie meer wil weten over de Limburgse migratiegeschiedenis kon vanaf voorjaar 2010 ook terecht in het Limburgs Museum. Onder de naam Kleur Bekennen besteedde het Limburgs Museum op allerlei manieren aandacht aan de migratiegeschiedenis van de provincie.

 
Limburg heeft vanwege haar ligging en politieke positie al eeuwenlang te maken met de komst van mensen van elders. Vooral migranten uit buurlanden Duitsland en België komen en gaan in een continue stroom. In de 20e en 21e eeuw komen ook migranten vanuit Midden-, Oost-, West- en Zuid-Europa en Noord-Afrika naar Limburg. Niet in de laatste plaats aangetrokken door de werkgelegenheid in de mijnen. Het project Kleur bekennen draait om de migratiegeschiedenis van Limburg en het vastleggen van het erfgoed dat daarbij hoort. De speciale website "Kleur bekennen" belicht de migratie naar Limburg in de breedste zin des woords. Met aandacht voor Chinezen, Italianen, Marokkanen, Sint & Roma, Polen, Slovenen, Turken, Surinamers, Molukkers, Duitsers en Belgen. Ook is er plaats voor persoonlijke ervaringen en verhalen en een beeldbank.

Migratie en mijnbouw in (Belgisch) Limburg spelen ook een hoofdrol in de special van het Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis, jaargang 5 (2008) nummer 3, dat als thema heeft ‘Arbeidsmigranten en grensarbeiders. Vergelijkende perspectieven op de mijnarbeidsmarkten in het Belgisch-Duits-Nederlandse grensgebied in de twintigste eeuw’ onder redactie van Ad Knotter. De teksten zijn integraal te downloaden vanaf de website van TSEG. Losse nummers zijn verkrijgbaar voor € 15,-

woensdag 1 september 2010

Curaçao: database vrijgelaten slaven en onderzoeksgids

Het Nationaal Achief onderhoudt de website Vrij van Slavernij. Dit is een database van vrijgelaten slaven en hun eigenaren uit Curaçao, genoemd in de manumissiebrieven daterend van vóór de afschaffing van de slavernij (1722-1863).


Slaven die vóór 1863 werden vrijgelaten kregen, althans vanaf ongeveer begin achttiende eeuw, een vrijbrief, de zogenoemde manumissiebrief. Van alle in het Nationaal Archief in Nederland aangetroffen manumissiebrieven zijn samenvattingen (regesten) gemaakt door To van der Lee, die gebundeld zijn uitgegeven in het boek: T. van der Lee, Curaçaose Vrijbrieven 1722-1863. Zolang de voorraad strekt is dit boek te bestellen bij het Nationaal Archief. Gebaseerd op deze publicatie is een database gemaakt waarin op deze site te zoeken is naar namen. Wanneer u iets belangwekkends in de database gevonden heeft, kunt u kopieën van de desbetreffende originele manumissiebrieven bestellen. Uiteraard kunt u de originele stukken ook ter plaatse bij het Nationaal Archief in Den Haag inzien.



Zie voor een verdere handleiding voor onderzoek naar Antilliaanse voorouders Roots Karibense van  Christel Monsanto, dat is verschenen als deel 4 in de serie Voorouders van Verre. Roots Karibense laat zich  daarnaast ook lezen als een handzame geschiedschrijving van de bevolkingsgeschiedenis van de Antillen. De onderzoeksgids kost € 17,50 (Vrienden van het CBG € 15,50) en kan worden besteld via de website van het CBG.

dinsdag 31 augustus 2010

Chinese roots: Voorouders van Verre deel 7 in de maak

Na het verschijnen van onderzoeksgidsen in de reeks Voorouders van Verre voor Marokko, Turkije, de Molukken, de Antillen, Suriname en Nederlands-Indië zal in de loop van volgend jaar bij het CBG een gids verschijnen voor Chinese Nederlanders die belangstelling hebben voor hun familiegeschiedenis.
De geschiedenis van Chinezen in ons land gaat terug tot het begin van de vorige eeuw, toen op grote schaal Chinese zeelieden als goedkope arbeidskrachten werden aangenomen door Nederlandse scheepvaartmaatschappijen. In de crisisjaren probeerden vele Chinezen zich in hun bestaan te voorzien door de verkoop van pindakoekjes (vandaar de bijnaam ‘Pindachinezen’) of door het beginnen van een eethuis.
Een heel andere groep vormden Chinese immigranten uit het voormalige Nederlands-Indië, die zich hier na de onafhankelijkheid van Indonesië vestigden. Weer anderen kwamen in Nederland via Suriname.
De Chinese onderzoeksgids wordt geschreven door de sinoloog en historicus Dr. Kees Kuiken.

Net Nationaal Archief onderhoudt een Chinese database als onderdeel van de Historische Database Suriname met informatie over Chinese contractarbeiders die in de periode 1853-1873 naar Suriname migreerden.

Zie ook website van ABC Kenniscentrum voor beknopte info over Chinezen in Nederland.
En deze link voor meer informatie over migratie van Chinezen naar Suriname.

maandag 23 augustus 2010

Curaçao: huwelijken Burgerlijke Stand 1817-1929

Van Rob Huijbrecht van de Werkgroep Genlias van het Nationaal Archief kregen we bericht dat de huwelijken uit de Burgerlijke Stand van Curaçao zijn toegevoegd aan Genlias. Het gaat om 13.427 akten uit de periode 1817-1929. Het is met het oog op migratie een bijzonder leuk bestand omdat bij zowel de bruid als de bruidegom meestal de plaats en het land van herkomst vermeld staan. "Als de grote smeltkroes al in New York stond, dan stond er op Curaçao toch tenminste ook een kleine ...", aldus Rob Huijbrecht.



Met deze toevoeging is de Burgerlijke Stand van de Nederlandse Antillen nu bijna compleet vertegenwoordigd in Genlias.

Zie: www.genlias.nl

woensdag 28 juli 2010

Geschiedenis van immigratie in Nederland: vijfeeuwenmigratie.nl

'Naar schatting 98% van de Nederlanders heeft buitenlandse voorouders'. Met die stelling opent de website vijfeeuwenmigratie.nl. De website is een initiatief van het Centrum voor de Geschiedenis van Migranten, speciaal voor iedereen die interesse heeft in de geschiedenis van migratie naar Nederland.
In de beelden, verhalen en documenten over de Nederlandse geschiedenis is de betekenis van migratie en migranten veelal onderbelicht gebleven. De website vijfeeuwenmigratie.nl streeft naar het zichtbaar en toegankelijk maken van al bestaand materiaal over dit onderwerp. Op de website komt de immigratie uit alle mogelijke landen van de wereld aan bod. Er kan zowel thematisch, per periode als per land van herkomst worden gezocht.


Naast de informatie op de website zelf zijn ook verschillende collecties van musea en archieven via deze website te doorzoeken op sporen van migranten. De collecties van de volgende erfgoedinstellingen zijn te doorzoeken:
  • Amsterdams Historisch Museum
  • Gemeentearchief Rotterdam
  • Historisch Beeldarchief Migranten
  • Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis
  • Archief Eemland
  • Een kleine selectie van Museum Maluku
Op de website is daarnaast ook ruimte gemaakt voor bijdragen van deskundigen, amateurhistorici en bezoekers van de website. Met een inlogaccount kunnen bezoekers hun eigen 'erfgoed' toevoegen door (persoonlijke) verhalen, foto's en filmpjes te uploaden. Ook kan gereageerd worden op berichten op de website.

    dinsdag 27 juli 2010

    Molukse voorouders: museum, beeldbank, kaarten en een onderzoeksgids

    Mensen die op zoek zijn naar hun Molukse voorouders kunnen een mooie start maken in het Museum Maluku in Utrecht. In het MuMa ligt de nadruk op de levensgeschiedenis van de Molukkers die in 1951 naar Nederland kwamen. Hun geschiedenis en ervaringen staan centraal, en deze aanpak helpt de aanstaande familiehistoricus om de juiste vragen te formuleren en de eerste zoekrichtingen vast te stellen.


    Het KIT in Amsterdam heeft een schat aan koloniale kaarten gedigitaliseerd, waaronder ook kaarten van de Molukken. Deze zijn online te raadplegen.
    Voor ander beeldmateriaal is het KITLV te Leiden een mooi adres. In hun online beeldbank is veel fotomateriaal over de Molukken te vinden.

    Voor alle mogelijke vragen over de geschiedenis van de Molukken, de Molukse migratie naar Nederland en de best mogelijke handleiding voor onderzoek naar de Molukse familiegeschiedenis kunt u terecht in de onderzoeksgids Silsilah Maluku (Molukse stamboom) van Ron Habiboe, die is verschenen als deel 1 in de serie Voorouders van Verre. Silsilah Maluku is te koop via de website van het CBG, en kost € 17,50 (Vrienden CBG € 15,50) incl. verzendkosten.

    maandag 26 juli 2010

    Turkse voorouders: brochure en onderzoeksgids

    De Vlaamse Vereniging voor Familiekunde en de Stichting Familiekunde Vlaanderen namen het initiatief om te komen tot een 36 pagina's tellende brochure als handleiding voor een speurtocht naar de eigen wortels ten behoeve van Turkse Brusselaars.
    “Een boeiende zoektocht naar Turks familiaal erfgoed” is geschreven door Kathleen De Blauwe en te downloaden vanaf de site van FARO, het Vlaams Steunpunt voor Cultureel Erfgoed.

    De brochure biedt ook aardig wat inspiratie voor Nederlanders met Turkse roots.
    Wie vanuit Nederlands perspectief nog dieper wil ingaan op deze materie kan bij het CBG het boek Sen Kimsin? (Wie ben je?) van  Jak den Exter bestellen. In het boek wordt niet alleen uitgelegd hoe te werk te gaan bij onderzoek naar de eigen Turkse familiegeschiedenis, maar het boek geeft ook een schat aan informatie over de bevolkingsgeschiedenis van Turkije en de geschiedenis van de migratie van Turkije naar Nederland.
    Sen Kimsin? is het derde deel in de CBG-reeks Voorouders van Verre (ISBN 978-90-5802-063-5), telt 140 pagina's en kost € 17,50 (Vrienden CBG € 15,50) incl. verzendkosten. Bestellen kan hier.

    Zie ook: www.faronet.be,  www.familiekunde-vlaanderen.be en nieuwsbericht over presentatie Sen Kimsin?

    donderdag 22 juli 2010

    Nederlandse emigratie overzee: themanummer TSEG

    Het Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis heeft een themanummer uitgebracht met als titel 'It's time to burn the wooden shoes. Special issue on Dutch overseas migration' (2010, jaargang 7, nummer 2).  Dit 150 pagina's dikke Engelstalige themanummer bevat de volgende artikelen:


    • Invisibility and selectivity. Introduction to the special issue on Dutch overseas migration in the nineteenth and twentieth century, een inleidend artikel van Marlou Schrover en Marijke van Faassen
    • Imagining a new identity: the Dutch American immigrant community, 1847-1875, door Mixhael J. Douma
    • There was work in the valley: Dutch immigration to New Jersey, 1850-1920, door Robert Schoone-Jongen
    • Aanpassen and invisibility: being Dutch in post-war Australia, door Nonja Peters
    • The Indisch Dutch in post-war Australia, door Joost Coté
    • For the next generation: Dutch Protestant church commemorations in North America, 1960-1980, door David Zwart
    Zie ook website: www.tseg.nl.
    Losse nummers zijn € 15,-